Рубрика: ֆիզիկա

Հոսանքի աշխատանքը և հզորությունը. Ջոուլ – Լենցի օրենք. Ֆիզիկա

Թեմատիկ հարցեր և խնդիրներ.

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

R = 140 Օմ

I = 3,5 Ա

t = 8 ժամ = 28800 ժ

A – ?

A = IUt = I * IR * t = I2 * R * t = 3,5 * 140 * 28800 = 49392000 Ջ = 49,392 մՋ

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

U = 110

I = 0,8

t = 24 = 86400վ

A – ?

A = IUt = 0,8 * 110 * 86400 = 7603200 Ջ = 7,6032մ

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում: 

R = 50 Օմ

U = 127 վ

t = 15 րոպե = 900 վ

A = ?

A = IUt : I = U / R

A = IUt = U / R * U * t = U2t / R = 127 * 900 / 50 = 2286 * 900 / 50 = 36576 Ջ

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում: 

A = U * I * t = 6 * 2 * 1,5 * 5400 = 97200 Ջ

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

t = P / A = 450 / 360 = 1,25

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

P = 200 կՎտ

V = 180 կմ / ժ

S = 560 կմ

A – ?

t = S / V = 560 / 180 = 3ժ

A = Pt = 200 * 3 = 600

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին: 

t = 80

R = 40

U = 120

A – ?

A = IUt

I = U / R = 120 / 40 = 3

A = IUt = 3 * 120 * 80 = 28800 Ջ

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում: 

R = 150

I = 1,6

t = 10

Q – ?

Q = I2Rt = 2,56 * 150 * 10 = 3840

Հարցեր. Տնային աշխատանք

1. Ի՞նչ է հոսանքի աշխատանքը: Ի՞նչ բանաձևով են այն հաշվում: Հոսանքի աշխատանքի բանաձևը ձևակերպեք բառերով:

Փակ էլեկտրական շղթայի որևէ տեղամասով լիցք տեղափոխելիս էլեկտրական դաշտը կատարում է աշխատանք, որն անվանում են հոսանքի աշխատանք:
Բանաձև ՝ A = qU
A – ն հոսանքի աշխատանք է, U – ն ՝ լարումը շղթայի տեղամասում, իսկ q – ն՝ այդ տեղամասի կամայական լայնական հատույթով t ժամանակում անցած լիցքը:

2. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի միավորը ՄՀ-ում:

Միավորների ՄՀ-ում էլեկտրական հոսանքի աշխատանքն արտահայտվում է ջոուլով (Ջ):

3. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն են անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն: Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում:

Էլեկտրական շղթայում հոսանքի՝ աշխատանք կատարելու արագությունը բնութագրող մեծությունը անվանում են հոսանքի հզորություն և նշանակում ՝ P տառով:
Եթե t ժամանակում հոսանքը կատարում է A աշխատանք, ապա P=At: Հաշվի առնելով աշխատանքի բանաձևը կստանանք P=U⋅I:

4. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպե՞ս են առնչվում այդ միավորները վատտին:

Միավորների ՄՀ-ում հզորության միավորը մեկ վատտն է ` 1 Վտ։ 1 Վտ – ն այն հզորությունն է, որի դեպքում 1 վայրկյանում կատարվում է 1 Ջ աշխատանք ` 1 Վտ = 1 Ջ / վ:

5. Ի՞նչ է էլեկտրաէներգիայի հաշվիչը: Ի՞նչ հիմնական մասերից է այն բաղկացած: Ինչպե՞ս է էլեկտրաէներգիայի հաշվիչը միացվում սպառիչին:

Կենցաղում հոսանքի աշխատանքը չափում են Էլեկտրական հաշվիչ կոչվող հատուկ սարքով: Այս դեպքում գործածվում է հոսանքի աշխատանքի արտահամակարգային միավորը ՝ 1 ԿՎտ · ժ
1 ԿՎտ · Ժ = 1000 Վտ ⋅ 3600 վ = 3600000 Ջ
Հաշվիչում ալյումինե սկավառակը հորիզոնական դիրքով դրվում է երկու էլեկտրամագնիսների բևեռների միջև: Էլեկտրամագիսներից մեկը ամպերաչափի, իսկ մյուսը ՝ վոլտաչափի բաղկացուցիչ մաս է: Առաջին էլեկտրամագնիսի փաթույթը սպառիչին միացված է հաջորդաբար, իսկ երկրորդինը ՝ զուգահեռ:

Դաս 19 – 20.

1. Ձևակերպեք Ջոուլ-Լենցի օրենքը:

Հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը հավասար է հոսանքի ուժի քառակուսու, հաղորդչի դիմադրության և հոսանքի անցման ժամանակի արտադրյալին:

2. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:


Քանի որ մետաղե հաղորդչում ազատ էլեկտրոնները էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ կատարում են ուղղորդված շարժում: Սակայն, հաճախակի բախվելով մետաղի բյուրեղացանցի իոններին, իրենց կիենտիկ էներգիայի մի մասը հաղորդում են դրանց: Իոնները սկսում են ավելի ուժգին տատանվել, մեծանում է հաղորդչի ներքին էներգիան և, հետևաբար, բարձրանում է ջերմաստիճանը:

3. Ինչպիսի՞ն է ժամանակակից շիկացած լամպի կառուցվածքը:

Ժամանակակից շիկացման լամպը հայտնագործել է ամերիկացի նշանավոր գյուտարար Թոմաս Էդիսոնը 1878 թվականին: Նկարում պատկերված է շիկացման լամպի կառուցվածքը: Վոլֆրամե պարույրաձև շիկացման թելիկի (1) ծայրերն ամրացված են երկու մետաղալարերի (2) ՝ կալիչներին: Այդ մետաղալարերն անցնում են ապակե ոտիկի (3) միջով և զոդված են լամպակոթի (4) մետաղե մասերին: Լամպակոթին ամրացված է ապակե բալոնը (5): Մինչև 40 Վտ հզորությամբ լամպերի բալոններից օդը հանվում է, իսկ 40 Վտ – ից մեծ հզորությամբ լամպերի բալոնները, ընդհակառակը, լցնում են իներտ գազով, օրինակ ՝ ազոտի հետ խառնված արգոնով կամ կրիպտոնով: Լամպը, պտտելով, մտցնում են կոթառի (նկար 47, բ) մեջ: Դրանով լամպակոթի մետաղե մասերը, որոնց զոդված են շիկացման թելիկից եկող մետաղալարերը, հպվում են կոթառի այն սեղմակներին, որոնց ամրացված են ցանցից եկող հաղորդալարերը: Այդպիսով ՝ լամպը միանում է լուսավորության ցանցին: Լամպի բալոնին, որպես կանոն, նշված են լամպի ՝ նորմալ շիկացում ապահովող հզորությունը և այն հաշվարկված լարումը, որի դեպքում շիկացման թելիկում անջատվում է այդ հզորությունը:

4. Ո՞րն է լամպի կոթառի դերը:

Կոթառով լամպակոթի մետաղե մասերը, որոնց զոդված են շիկացման թելիկից եկող մետաղալարերը, որոնց ամրացված են ցանցից եկող հաղորդալարերը:


5. Էլեկտրական շղթայի ո՞ր միացումն են անվանում կարճ: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:

Կարճ միացումը էլեկտրական շղթայի մասերի միջև անմիջական կամ հողանցումով ոչ սովորական էլեկտրական միացում, որը տեղի է ունենում փոքր դիմադրության միջոցով։ Կարճ միացման պատճառ կարող են լինել էլեկտրատեղակայանքների մեկուսացման խախտումը, ինչպես նաև հոսանքակիր լարերի մերկ մասերի պատահական հպումը։ Հոսանքի կտրուկ աճը, որը ժամանակակից հզոր էլեկտրական շղթաներում հասնում է հարյուր հազարավոր ամպերի, էլեկտրական սարքերում ամենավտանգավոր երևույթներից մեկն է և կարող է ավերիչ բնույթ ունենալ։

6. Ի՞նչ նպատակով է օգտագործվում էլեկտրական ապահովիչը:

Անցանկալի երևույթների ազատվելու համար օգտագործվում են ապահովիչներ, որոնք անջատում են շղթան, երբ շղթայում հոսանքը դառնում է ավելի մեծ, քան կարճ միացման հոսանքը:

Рубрика: ֆիզիկա

Էլեկտրական երևույթներ։ Էլեկտրական լարում: Վոլտաչափ։ Էլեկտրական դիմադրություն։ Օհմի օրենք

1․Ի՞նչ աշխատանք է կատարվում, երբ 220 Վ լարման ցանցին միացված  էլեկտրական լամպի պարույրով անցնում է 4 Կլ լիցք:

A=Uq

220Վ*4Կլ=880Ջ

2․Ինչի՞ է հավասար լարումը էլեկտրական ջերմատաքացուցիչի վրա, եթե դրանով 40 Կլ լիցք անցնելիս կատարվում է 1600 Ջ աշխատանք:

U=A/q=1600Ջ/40Կլ=40Վ

3․ Փորձարարը պետք է չափի էլեկտրական լարումը ջերմատաքաչուցիչի ծայրերին: Ո՞ր դեպքում է նա ճիշտ միացրել վոլտաչափը շղթային:

Պատ․՝ գ):

4․Որոշեք Երևանից Գորիս  ձգվող 12 մմ² լայնական հատույթի մակերես ունեցող երկաթե հաղորդալարի դիմադրությունը, եթե այդ քաղաքների միջև հեռավորությունը 240 կմ է: Երկաթի տեսակարար դիմադրությունը 0.1 Օմ·մմ²/մ է:

I=240կմ=240000մ

0.1 Օմ·մմ²/մ*240000մ/12 մմ²=2000Օմ=2ԿՕմ

5․Ինչի՞ է հավասար 620 Օմ դիմադրություն ունեցող պարույրով անցնող հոսանքի ուժը, եթե նրա ծայրերում կիրառված լարումը 12 Վ է:

I=U/R= 12Վ/620Օմ= 3/155Ա

Рубрика: ֆիզիկա

Հոսանքի աղբյուրներ, էլեկտրական շղթա և հոսանքի ուժ

Որքա՞ն է նկարում պատկերված ամպերաչափի չափման սահմանը: 

Տրված ամպերաչափի չափման սահմանը 100Ա է:

2․ Հաշվեք կայծակի տևողությունը, եթե 18000Ա հոսանքի ուժի դեպքում կայծակի խողովակի ընդլայնական հատույթով անցնում է 40 Կլ լիցք:

I = 18000Ա

q = 40 Կլ

t = 40 / 18000 = 0,002 վ


3․ Որոշեք էլեկտրական սարքում հոսանքի ուժը, եթե 5 րոպեում նրանով անցել է 400 Կլ լիցք:

I = 400 / 5 = 80 Ա


4․ Որքա՞ն ժամանակում շիկացման թելիկով կտեղափոխվի 48 Կլ լիցք, եթե հոսանքի ուժը նրանում 1.5 Ա է:

48/1.5=32Վ

5․ Ի՞նչ սարքերից է կազմված նկարում պատկերված էլեկտրական շղթան:

Կազմված է մարտկոցից, ամպերաչափից և սպառիչից:

6․ 40 վայրկյանում քանի՞ էլեկտրոն կանցնի վոլֆրամե հաղորդալարի լայնական հատույթով, եթե նրանում հոսանքի ուժը 4.8 Ա է:

40 * 4.8 = 192 Կլ

Рубрика: ֆիզիկա

Ֆիզիկա

Տանը՝  Գրել էջ 192-193 -ի 10-22 խնդիրները։

10. Այս երևույթը բացատրվում է այսպես. Այդ ժամանակ երկու մարմիններն էլ ունենում են նույնանուն լիցքեր և իրար վանում են
11. Կա 11 պրոտոն և 11 էլեկտրոն
12. Հելիում
14. 2 զույգը
15. Այո, կլիցքավորվի
16. Ոչ
17. Այո
18. Լիցքավորված չէ, կամ էլ լիցծավորված է , բայց բացասական լիցքով
19. Ապակի
20. Ոչ
21. Պետք է մարմինը հպել էլեկտրացույցին։
22. Ոչ

Рубрика: ֆիզիկա

Ինքնաստուգում

  1. (1) Ապակե շիշը թղթով կամ մետաքսով շփելիս էլեկտրականանում է.
  1. Դրական լիցքով

II. (1) Մորթով շփված էբոնիե ձողի կողմից ձգվում են այս մարմինները.

  1. դրական լիցքօվ

III.(1) Ա լիցքավորված ձողին մոտեցնում են լիցքավորված Բ ձողը: Այդ դեպքում Ա ձողը շարժվում է նկարում սլաքով ցույց տրված ուղղությամբ: Ինչ կարելի է ասել այդ ձողերի վրա եղած լիցքերի նշանների մասին.

  1. Ձողերը ունեն նույնանուն լիցքեր

VI.(1) Ինչ լիցք ունի մեծ գունդը.

  1. դրական

V. Լիցքավորված մարմինները կփոխազդեն տիեզերական տարածության մեջ, որտեղ օդ չկա. 2. չեն փոխազդի

VI.Մետաքսե թելից կախված գնդիկին մոտեցվում է դրական լիցքավորված ձող, և գնդիկը ձգվում է դեպի ձողը: Լիցքավորված է գնդիկը.

  1. գնդիկը կարող է լիցքավորված չլինել կամ ունենակ բացասական լիցք

VII.Լիցքավորված մարմնի մոտ դաշտի ազդեցությունը …., նրանից հեռանալիս դաշտը ….

2. ուժեղ է …. թուլանում է

Պրոտոնի լիցքը … էլեկտրոնի լիցքից.

  1. մեծ է
Рубрика: ֆիզիկա

Ֆիզիկա

Պինդ մարմին

Հիմնական հոդված՝ Պինդ մարմինՍտրոնցիումի տիտանատի ({\displaystyle SrTiO_{3}}{\displaystyle SrTiO_{3}}) բյուրեղային կառուցվածքը։ Բաց գույնով պատկերված են ստրոնցիումի ({\displaystyle Sr}Sr), իսկ մուգով՝ տիտանի ({\displaystyle Ti}{\displaystyle Ti}) ատոմները։

Պինդ վիճակում նյութի բաղկացուցիչ մասնիկները (ատոմներ, մոլեկուլներ կամ իոններ) դասավորված են միմյանց մոտ։ Նրանց միջև գործող փոխազդեցության գումարային ուժերը ձգողական բնույթի են, և այնքան մեծ են, որ թույլ չեն տալիս մասնիկներին ազատ շարժվել, մասնիկները կատարում են միայն տատանողական շարժում հավասարակշռության դիրքերի շուրջը։ Դրա հետևանքով պինդ մարմինների ծավալն ու ձևը կայուն են և խիստ որոշակի։ Պինդ մարմինները կարող են փոխել իրենց ձևը միայն արտաքին ուժի ազդեցության դեպքում (ինչը տեղի է ունենում, օրինակ, երբ պինդ մարմինը կոտրվում է)։

Բյուրեղային պինդ մարմիններում մասնիկների (ատոմներ, մոլեկուլներ կամ իոններ) տեղակայման դիրքերը տարածական պարբերականություն ունեն, մասնիկների փոխադարձ դասավորությունը նման է տարածական կարգավորված ցանցի։ Գոյություն ունեն բյուրեղային կառուցվածքների բազմաթիվ տեսակներ, ընդ որում նույն նյութը տարբեր պայմաններում կարող է ունենալ տարբեր բյուրեղային կառուցվածքներ։ Օրինակ՝ երկաթի բյուրեղային կառուցվածքը 912 °C-ից ցածր ջերմաստիճաններում խորանարդակենտրոն է, իսկ 912—1394 °C ջերմաստիճանային տիրույթում՝ նիստակենտրոն։ Սառույցի համար հայտնի են տասնհինգ բյուրեղային կառուցվածքներ, որոնք առաջանում են տարբեր ջերմաստիճանների և ճնշումների դեպքում[1]։

Ապակին, կամ այլ ոչ բյուրեղային, ամորֆ պինդ մարմինները, որոնցում առկա չէ հեռակա կարգը, նկարագրվում են ստորև որպես նյութի ոչ դասական ագրեգատային վիճակներ

Պինդ մարմինները կարող են ձևափոխվել հեղուկի հալման հետևանքով, իսկ հեղուկները պինդ մարմնի՝ սառեցման։ Հնարավոր է նաև պինդ մարմնի անմիջապես անցումը գազային վիճակի, այդ պրոցեսը անվանվում է սուբլիմացիա։ Հակառակ պրոցեսը, երբ գազը անմիջապես վերածվում է պինդ մարմնի, կոչվում է դեսուբլիմացիա։

Հեղուկ

Հիմնական հոդված՝ ՀեղուկԴասական միատոմ հեղուկի կառուցվածքը։ Յուրաքանչյուր ատոմ կոնտակտի մեջ է իր հարևան ատոմների հետ, սակայն հեռակա կարգը բացակայում է։

Հեղուկ վիճակում նյութը գրեթե անսեղմելի է և ընդունում է իրեն պարունակող անոթի ձևը։ Հեղուկի ծավալը անփոփոխ է, եթե հաստատուն են ջերմաստիճանն ու ճնշումը։ Երբ պինդ մարմինը տաքացվում է մինչև իր հալման կետից բարձր ջերմաստիճաններ, այն վերածվում է հեղուկի (այն դեպքում, երբ ճնշումը բարձր է եռակի կետին համապատասխանող ճնշումից)։ Հեղուկի դեպքում միջմոլեկուլային (միջատոմական կամ միջիոնային) ուժերը նույնպես էական են, սակայն մոլեկուլները (ատոմները, իոնները) ունեն բավարար էներգիա միմյանց նկատմամբ շարժվելու համար, այսինքն հեղուկի կառուցվածքը «շարժուն» է։ Սա նշանակում է, որ հեղուկի ձևը փոխվում է՝ կախված այն պարունակող անոթից։ Նույն նյութի ծավալը հեղուկ վիճակում սովորաբար ավելի մեծ է, քան պինդ վիճակում, ամենահայտնի բացառությունը ջուրն է, {\displaystyle H_{2}O}{\displaystyle H_{2}O}-ն։ Ամենաբարձր ջերմաստիճանը, որում տրված հեղուկը կարող է գոյություն ունենալ, կոչվում է կրիտիկական ջերմաստիճան[2]։

Գազ

Հիմնական հոդված՝ ԳազԳազի մոլեկուլների միջև հեռավորությունները շատ մեծ են, իսկ նրանց միջև կապերը՝ շատ թույլ (իդեալական գազի մոդելի դեպքում նրանք ընդհանրապես գոյություն չունեն)։ Գազի մոլեկուլները կարող են շարժվել ազատ և արագ։

Գազը սեղմելի հեղուկն է։ Գազը ոչ միայն ընդունում է իրեն պարունակող անոթի ձևը, այլ նաև ընդարձակվում է՝ ամբողջությամբ գրավելով անոթի ծավալը։

Գազերում մոլեկուլների կինետիկ էներգիաները բավականչափ մեծ են միջմոլեկուլային ուժերը անտեսելու համար (իդեալական գազի պարագայում նրանք համարվում են հավասար զրոյի), բացի դրանից հարևան մոլեկուլների միջև հեռավորությունները շատ անգամ ավելի են, քան մոլեկուլների չափերը։ Գազը որոշալի ձև կամ ծավալ չունի, գազի համար այս մեծությունները պայմանավորված են այն պարունակող անոթով։ Հեղուկը կարող է փոխակերպվել գազի հաստատուն ճնշման տակ մինչև եռման կետը տաքացնելու հետևանքով, կամ հաստատուն ջերմաստիճանի դեպքում՝ ճնշումը նվազեցնելու հետևանքով։

Կրիտիկական ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճաններում գազը (կամ որ նույնն է՝ գոլորշին) կարող է հեղուկացվել միայն սեղմման հետևանքով՝ առանց սառեցնելու։ Գոլորշին կարող է հավասարակշռության մեջ լինել հեղուկի (կամ պինդ մարմնի) հետ, և այդ դեպքում նրա ճնշումը հավասար է հեղուկի (կամ պինդ մարմնի) հագեցած գոլորշու ճնշմանը։

Գերկրիտիկական հեղուկ է անվանվում այն գազը, որի ջերմաստիճանը և ճնշումը ավելի բարձր են կրիտիկական արժեքներից։ Այս դեպքում գազի և հեղուկի միջև տարբերությունը վերանում է։ Գերկրիտիկական հեղուկը ունի գազին բնորոշ հատկություններ, սակայն նրա մեծ խտության հետևանքով որոշ դեպքերում ի հայտ են գալիս լուծիչի հատկություններ, որոնք օգտակար կիրառությունների հիմք են հանդիսանում։ Օրինակ գերկրիտիկական կարբոնի երկօքսիդը օգտագործվում է կոֆեինի նկատմամբ գերկրիտիկական հեղուկ էքստրակցիա կիրառելիս՝ կոֆեինազերծված սուրճի արտադրության ժամանակ[3]։

Պլազմա

Հիմնական հոդված՝ ՊլազմաՊլազմայում էլեկտրոնները անջատված են միջուկներից և կազմում են էլեկտրոնային «ծով»։ Դա էլեկտրականություն հաղորդելու հնարավորություն է տալիս։

Պլազման ևս չունի որոշակի ձև կամ ծավալ։ Սակայն ի տարբերություն գազերի, պլազման էլեկտրահաղորդիչ է, այն առաջացնում է մագնիսական դաշտեր և էլեկտրական հոսանքներ, «արձագանքում է» էլեկտրամագնիսական բնույթի ուժերին։ Պլազմայում դրականապես լիցքավորված միջուկները կարծես լողում են անարգել շարժվող ազատ էլեկտրոնների «ծովում»։ Ինչպես և մետաղների դեպքում, այս ազատ էլեկտրոնների «ծովը» էլեկտրականություն հաղորդելու հնարավորություն է տալիս։

Սովորաբար գազը փոխակերպվում է պլազմայի երկու ճանապարհներով․ կամ երկու կետերի միջև պոտենցիալների հսկայական տարբերություն կիրառելով, կամ հասցնելով գազը էքստրեմալ բարձր ջերմաստիճանների։ Ջերմաստիճանի բարձրացումը հնարավորություն է տալիս վալենտական էլեկտրոններին լքել ատոմները և դառնալ ազատ։ Այսպիսով առաջանում է մասնակի իոնացված պլազմա։ Սակայն ավելի բարձր ջերմաստիճանների դեպքում, ինչպիսիք առկա են աստղերում, ըստ էության բոլոր էլեկտրոնները ազատ են, և փաստորեն պլազման կազմված է ազատ էլեկտրոնների «ծովում» շարժվող միջուկներից։ Վերջինս անվանվում է լրիվ իոնացված պլազմա։

Չնայած պլազման Երկրի վրա նորմալ պայմաններում ազատ վիճակում գոյություն չունի, այն սովորաբար առաջանում է կայծակներիկայծային պարպումների ընթացքում, լյումինեսցենտային կամ նեոնային լամպերում և պլազմային հեռուստացույցներում։ Արևի պսակը, կրակի որոշ տեսակները, ինչպես նաև աստղերը պլազմային վիճակում գտնվող լուսարձակող նյութի լավ օրինակ են։

Рубрика: ֆիզիկա

Ֆիզիկա 8

Դաս 29.  (27.04- 01.05)

§44. Տեսակարար ջերմունակություն.

§45. Ջերմային հաշվեկշռի հավասարումը.

Առաջադրվող հարցեր՝

  1. Մարմինների որ հատկությունն է բնութագրում տեսակարար ջերմունակությունը:
  2. Որ ֆիզիկական մեծությունն են անվանում ( նյութի) տեսակարար ջերմունակություն:  
  3. Ինչ է ցույց տալիս տեսակարար ջերմունակությունը:
  4. Ինչ միավորով է չափվում տեսակարար ջերմունակությունը:
  5. Գրել տեսակարար ջերմունակությունը սահմանող բանաձևը:
  6. Ինչու մեծ լճերի, ծովերի առափնյա վայրերում եղանակը մեղմ է:
  7. Ինչ բանաձևով են որոշում տաքանալիս մարմնի ստացած ջերմաքանակը: Իսկ սառչեիս մարմնի տված ջերմաքանակը:
  8. Ձևակերպեք ջերմափոխանակման օրենքը:
  9. Գրել ջերմային հաշվեկշռի հավասարումը:
Рубрика: ֆիզիկա

Ձվի ֆիզիկան

Ձվի թարմությունն ստուգելու հնարավոր միջոցները:

Ինչպես ստուգել՝  եփած է ձուն թե ոչ:

Ձվի թարմությունը ստուգել կարելի է և՛ հոտի միջոցով, և՛ մեկ բաժակ ջրի օգնությամբ:

Թարմ ձուն (1-9 օր) մնում է բաժակի հատակին։
10-21 օրվա ձուն ուղղվում է վերև։
Հին ձուն հայտնվում է ջրի երեսին։

Ձվի ներկման հիմքում ընկած է դիֆուզիոն երևույթը, այսինքն մի նյութի մոլեկուլների կամ ատոմների փոխադարձ ներթափանցման գործընթացը մեկ այլ նյութի մոլեկուլների կամ ատոմների միջև: Ձվի ներկման ընթացքում ներկի մոլեկուլները ներթափանցում են ձվի կեղևի մեջ, փոխանցելով նրան ներկի գույնը:

Ինչպես կարելի է ձվի օգնությամբ որոշել աղաջրի լուծույթի անհրաժեշտ խտության քանակության ստուգումը:

Հում ձվի քաշը ավելի մեծ է, քան նույն ծավալով մաքուր ջրի քաշը: Հետևաբար ձում իջնում է ջրի հատակը: Բայց երբ ջրի մեջ աղ ենք ավելացնում, ստացված լուծույթի քաշը ավելանում է: Եվ երբ լուծույթի քաշը ավելի մեծ է լինում, քան ձվինը, ձուն հատակից բարձրանում է և սկսում  լողալ ջրի երեսին: Հետևաբար ինչքան ավելի բարձր է ձուն կանգնում լուծույթի երեսին, այդքան լուծույթի խտությունը ավելի բարձր է:

Ինչու չի կարելի ձուն տեղադրել միկրոալլիքային վառարանի մեջ:

Ամերիկացի ֆիզիկոսները ապացուցել են, որ  միկրոալիքային վառարանում  պատրաստված ձուն կարող է պայթել: Նույնը կարող է պատահել նաև մաքրած խաշած ձվի դեպքում։

Հետազոտությունը սկսվել է մի տղամարդու պատմությունից հետո, ով դատարան հայց էր ներկայացրել որտեղ  պնդում էր,  որ նա  լուրջ այրվածքներ է ստացել և լսողություն է կորցրել այն բանից հետո, երբ նրա բերանի մեջ հավկիթը պայթել է։

Ըստ գիտնականների՝  պայթյունը տեղի է  ունենում այն բանի պատճառով, որ խաշած ձվի դեղնուցը ջուր է պարունակում, որը  որը նախատեսվածից շատ է տաքանում, դրա գոլոշիացման պատձառով ձվի ներսում ստեղծվում է բարձր ճնշում, որի արդյունքում այն կարող պայթել:

Որ ծայրից է ավելի հեշտ կոտրվում ձուն:

Չնայած ձևի կեղևի բավականին բարակ և փխրուն լինելուն, այն այնքան էլ հեշտ չէ կոտրվում: Շատ մեծ ջանք կպահանջվի, ձուն ափով, երկու կողմից սեղմելով ջարդելու համար: Ձվի կեղևի նման անսովոր ամրությունը պայմանավորված է նրա ուռուցիկ լինելու ձևով: Այդ հատկությունը հաճախ օգտագործվում է ճարտարապետության մեջ, երբ տարբեր շինությունները կամ նրա որոշակի մասերը, կառուցվում են կամարաձև: Ձվի կողքերին, որտեղ մակերեսը գլանաձև է, արտաքին ճնշումը կեղևի վրա առաջացնում է մոտ երկու անգամ ավելի մեծ լարում, քան այն դեպքում, երբ նույն ճնշումը գործադրվում է ձվի ծայրերի վրա: Բացի այդ, ձվի սուր ծայրը, ունենալով թեքության ավելի փոքր շառավիղ, շատ ավելի ամուր է, քան բութը: Հետևաբար ձուն ավելի հեշտ կոտրվում է կողքի մասից:

Ինչպես ճիշտ  խաշել ձուն:

Ձուն զգուշորեն դնում ենք եռացրած ջրի մեջ:

30 վայրկյան անց, երբ ջուրը կսկսի եռալ, մեղմացնում ենք կրակն ու ևս 10-11 րոպե եփում ենք:

Մի քանի րոպե թողնում ենք սառը ջրի մեջ:

Ջրում եփվելու ընթացքում աղ ենք ավելացնում, որպեսզի ձուն չճաքի:

Ձուն եփում ենք փոքր կաթսայի մեջ, որպեսզի դրանք հնարավորինս մոտ լինեն միմյանց ու չկարողանան տեղաշարժվել:

Եթե ձուն թարմ է, ապա եփում ենք 3-4 րոպե ավելի:

Ձվի բութ հատվածում կա բարձիկ, որտեղ հավաքվում է օդը։ Եփվելու ընթացքում այդ օդի ճնշման հետևանքով կճեպը կարող է ճաքճքել։ Դրանից խուսափելու համար ասեղի օգնությամբ ծակում ենք բարձիկն ու դուրս ենք բերում օդը:

Ձուն հեշտությամբ մաքրելու համար պետք է սպասենք մինչև սպիտակուցն ամբողջովին սառչի, այլապես կկպչի կճեպին ու հնարավոր չի լինի հավասար մաքրել։