Рубрика: Քիմիա

Ինքնաստուգում․Քիմիա․

1.Ո՞ր  շարքում են  նշված միայն ֆիզիկական մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ) երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

  1. Քանի՞ նյութ է ներկայացված հետևյալ բառակապակցություններում.   ջրի կաթիլ, պղնձե թաս,  ալյումինե կաթսա,   ռետինե գնդակ,  պղնձե կուժ, սառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)3                        2)  6                            3)  4                                  4) 5

3. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
     1) 
 ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
 3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4)  սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.

  1. միայն պինդ  վիճակ
  2. միայն  գազային վիճակում
  3. միայն  հեղուկ  վիճակում
  4. բոլոր  երեք  վիճակներում

 5.  Որքա՞ն է ոսկու  ձուլակտորի զանգվածը,  որի ծավալը  2 սմէ, իսկ ոսկու խտությունը  19,3 գ/սմ3է.

1) 38,6գ                    2) 9,65գ                   3) 3,86գ                       4) 1,93գ

6. Ո՞ր  շարքում  են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                     

 3)  H2O, N2, O3,  Ni, S8

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                      

4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

7. Ո՞ր  շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl2,NaHCO3       

  2)  KBr, HNO3, CaO, P4

3)  H2, NH3, H2O, CH4

4)  N2, Br2, CuSO4, Fe

8. . Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.    HNO3,  Na2O,  Ca(OH)2, AgNO3,  BaO,  HCl, CO2,   Al2O3, NaHCO3, Fe(OH)2, K2SiO3, NaCl, H2SO4, MgO, NaOH, H3PO4, SO3, CaCl2, CuSO4, Al(OH)3.

      Օքսիդ       Հիմք         Թթու             Աղ
  Na2O
BaO
CO2
Al2O3
MgO
SO3
 Ca(OH)2
Fe(OH)2
NaOH
Al(OH)3
 HNO3
HCl
H2SO4
H3PO4
 AgNO3
NaHCO3
K2SiO3
NaCl
CaCl2

9. Ո՞ր  շարքում է  գրված ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածիներկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C 

     10. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
   3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

  1.  Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը՝ ածխածին, ջրածին, թթվածին, ազոտ, ֆոսֆոր, ծծումբ, նատրիում, կալիում, կալցիում, մագնեզիում, երկաթ, ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, սիլիցիում, մանգան, պղինձ, ցինկ, արծաթ, ոսկի ….  (նշված տարրերից ընտրեք մեկ մետաղ և մեկ ոչմետաղ)  ըստ  հետևյալ ըստ հետևյալ սխեմայի.

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը -N
բ)  կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝ Z =7, 7
գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)

7 պրոտոն, 7 էլէկտրոն, միջուկում նեյ. 14-7=7

դ)  պարբերության  համարը-2, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը….

ե)  խմբի  համարը-5, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին

Երկրորդական

էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների

)2)5

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական

մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

ը) ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական…

Ոչ մետաղական

  թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ

առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ……..

N²O³

ժ Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` mo (գ),

տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`Mr,

Mr(N)-14

N2O3

N=14

O=16

14×2+14×3=76

Mr=76

տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները օքսիդում:

  1. Համապատասխանեցրեք նյութի հատկությունները և անվանումը.   
ՀատկություններըԱնվանումը
  աբնորոշ  հոտով   թափանցիկ  հեղուկ     բջրում  լավ  լուծվող  պինդ  նյութ     գմետաղական  փայլով  պինդ  գունավոր  նյութ     դջրում  քիչ  լուծվող  անհոտ, անհամ  գազ    1) կավիճ   2) սախարոզ   3) քացախաթթու   4) թթվածին   5)  քլոր   6)  յոդ

ա)-3

բ)-2

գ)-1

դ)-4

Рубрика: Աշխարագրություն

Հայկական լեռնաշխարհի ռելիեֆը. Աշխարհագրություն

1.ԼԵՌՆԱԿԱԶՄԱԿԱՆ Ո՞Ր ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐՆ ԵՆ ՁԵՒԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼԵՌՆԱՇԽԱՐՀԻ ՄԱԿԵՐԵՒԵՈՒՅԹ

Հայկական լեռնաշխարհը ձևավորվել է մոտ 25−30 մլն տարի առաջ` այդտեղ ընթացող ալպյան լեռնակազմական գործընթացների շնորհիվ։ Ծովն աստիճանաբար նահանջել է, և բարձրացող գեոսինկլինալը վերածվել է լեռնային երկրի, երկրաբանական շերտերը խախտվել են՝ գոյաց­նելով ծալքաբեկորային լեռներ։ Այդ ամենն ուղեկցվել է ուժեղ հրաբխային ժայթ­քումներով։Լեռնակազմական երևույթները Հայկական լեռնաշխարհում դեռևս շարու­նակվում են։ Դրա վկայությունն են Նեմրութ (Սարակն) և Թոնդրակ գործող հրաբուխները և հաճախակի կրկնվող երկրաշարժերը։

2. Ի՞նչ լեռնագրական միավորների է բաժանվում Հայկական լեռնաշխարհը: Ի՞նչ գործոններով է այն պայմանավորված:

Հայկական բարձրավանդակը (Միջնաշխարհ) պայմանականորեն կարելի է բաժանել լեռնագրական երեք միավորի.


ա) Ներքին Տավրոսի լեռնա­յին համակարգ
բ) Հայկական հրաբխային բարձրավանդակ
գ) միջլեռնային գոգավորու­թյուններ

Ներքին Տավրոսի լեռնային համակարգը զուգահեռականի ուղղությամբ ձգվում է Միջնաշխարհի կենտրոնական մասով։ Այստեղ առանձնանում է Հայկական Պար լեռնաշղթան, որը ձգվում է Մեծ Մասիսից դեպի արևմուտք։Մասիսները Հայկական Պարի մաս չեն կազմում, այլ առանձին հանգած հրաբուխներ են: Ներքին Տավրոսի համակարգին են պատկանում նաև Այծպտկունքի և Մնձուրի լեռնաշղթաները:

3. Թվարկե՛ք և քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք Հայկական լեռնաշխարհի եզրային լեռնային համակարգերը:

Հայկական լեռնաշխարհի եզրային բարձրադիր ծալքաբեկորային լեռնաշղթաները աղեղնաձև համակարգեր են՝ Արևելյան Պոնտոս, Հայկական (Արևելյան) Տավրոս, Կորդվաց լեռներ, Մերձարաքսյան լեռնաշղթաներ, Փոքր Կովկաս, որոնք ներառնում են Կենտրոնական հրաբխային, Վասպուրականի և Ուզուն Ցայլայի (Փոքր Հայք) կառուցվածքային – տեղատարումային բարձրավանդակները։

4. Ի՞նչ մասերից է կազմված Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը: Մակերևույթի ի՞նչ ձևեր են բնորոշ Հայկական հրաբխային բարձրավանդակին:

Բարձրվանադակը կազմված է նեոգեն-անթրոպոգեն լավաներից, 500-1500 մ հաստության լավային ծածկույթից, որի հիմքում ծալաբեկորավոր լեռնազանգվածների մակեևույթներն են:

5. Թվարկե՛ք եւ քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք Արաքսի, Արևմտյան Եփրատի եւ Արածանու ավազաններում գտնվող միջլեռնային գոգավորությունները:

1-04.jpg1.jpg

Արաքսի ավազանում հայտնի են Բասենի և Միջինարաքսյան գոգավորու­թյունները։ Բասենի գոգավորության հատակը՝ Բասենի դաշտը, տարածվում է Արաքսի վերին հոսանքի ավազանում՝ 1700−1900 մ բարձրությունների վրա։ Միջինարաքսյան գոգավորության տարածքում առանձնացնում են  Արարատյան  և  Նախիջևանի  դաշտերը: 

Արևմտյան Եփրատի ավազանում առանձնանում են Կարնո և Երզնկայի դաշտերը։ Կարնո դաշտը տարածվում է Արևմտյան Եփրատի ակունքներում՝ 1800−2000 մ բարձրության վրա։ Դաշտի հատակը հարթ է, տեղ-տեղ՝ ճահ­ճոտ։ Այստեղ շատ են հանքային աղբյուրները։ Երզնկայի դաշտը տարածվում է Արևմտյան Եփրատի միջին հոսանքում՝ 1200−1400 մ բարձրության վրա։ Այն Հայկական լեռնաշխարհի սեյսմիկ ակտիվ շրջաններից է։ 

Արևելյան Եփրատի (Արածանու) ավազանի միջլեռնային գոգավորություններից նշանավոր են Ալաշկերտի, Մշո, Խարբերդի դաշտերը։ Ալաշկերտի դաշտն ամենաբարձրն է. գտնվում Է 1700−1900 մ բարձրության վրա։ Հոսքն ի վար նրան հաջորդում է Մանազկերտի դաշտը: Մշո դաշտը ձուլվում է Սասնա լեռների հյուսիսահայաց լանջերին։ Այն ծածկված է բարեբեր հողերով, դաշտի կենտրոնով հոսում է Մեղրագետը։ Մշո դաշտից արևմուտք՝ Արածանու ստորին հոսանքում, որտեղ միախառնվում են Արևմտյան և Արևելյան Եփրատի ջրերը, տարածվում է Խարբերդի դաշտը։ Դաշտի մեծ մասն այժմ զբաղեցնում է Քեբանի խոշոր ջրամբարը։

6. Ինչո՞վ է պայմանավորված Հայկական լեռնաշխարհի մետաղական և ոչ մետաղական օգտակար հանածոների հարուստ հանքավայրերի առկայությունը:

Հայկական  լեռնաշխարհը   պղնձի,   բրոնզի,  երկաթի   ձուլման    հնագույն   շրջաններից   է:   Լեռնաշխարհը հարուստ է մետաղային հանքավայրերով, ինչը կապված է երկրի ընդերքում  մագմայի  առաջացրած  ներժայթուկների  հետ:  Ուշագրավ  է  այն  հանգամանքը, որ մետաղների  հարուստ հանքավայրերը լեռնաշխարհի եզրային մասերում   են՝   Արևելապոնտական,   Փոքր   Կովկասի,   Հայկական   Տավրոսի   լեռներում:  Այստեղ  ներժայթուկները  վերին ապարաշերտերի  քայքայման  տեղատարման  պատճառով  մերկացել  են  կամ  գտնվում են  ոչ մե ծ  խորության  տակ՝  խոր  գետահովիտներում,  որտեղ  գետերը  կտրել  են  լեռների  կուրծքը  և  հասել ներժայթուկներին: Երկաթի  հանքավայրերից  նշանավոր  են  Փոքր  Կովկասի  հյուսիս – արևելյան լանջին գտնվող Դաշքեսանինը, ինչպես նաև Աղձնիքում, Արդվինի շրջանում  եւ  Տուրուբերանում հայտնաբերված հանքավայրերը և այլն: Պղնձի խոշոր հանքավայրերից մեկը գտնվում է Արևելյան Տավրոսի լեռներում, Արկնի  բերդաքաղաքի  շրջանում:  Պղնձի և նրան ղեկից  բազմամետաղների  (ոսկի, արծաթ, կապար, ցինկ) հանքավայրեր են գտնվում Բաբերդի շրջանում,  դեպի  Սև  ծով  տանող  ճանապարհի  մերձակայքում և Ճորոխի  ավազանում  (Սպերի շրջան): Բազմամետաղների և պղնձի հարուստ պաշարներով նշանավոր են նաև Փոքր Կովկասի և Հայկական (Ղարադաղի) լեռները: Հայկական  լեռնաշխարհի  տարածքի  մոտ  1/3  մասը  ծածկող  հրաբխային  լավաները առաջացրել են շինանյութերի  (տուֆ, պեմզա, պեռլիտ եւ այլն) հարուստ  հանքավայրեր: Հայկական լեռնաշխարհի բազալտի պաշարները այնքան շատ են,  որ  գործնականում  դրանք  չսպառվող  են  համարվում:  Մեր  լեռնաշխարհի  հարստություններից   է   տուֆը:   Տուֆի   խոշոր   հանքավայրերը   գտնվում   են  Արագածի և Սիփանի  լեռնազանգվածներում,   Շիրակում  և  Մերձերևանյան  շրջանում: Հայկական   լեռնաշխարհը   հարուստ   է   նաև գրանիտի և մարմարի պաշարներով, որոնցից գեղեցիկ շինություններ են կառուցվել: Շուրջ 4000 տարի առաջ Հայկական լեռնաշխարհում ոսկի են արդյունահանել,  ինչի վկայությունը Սևանի ափին գտնվող Լճաշեն հնավայրում  հայտնաբերված  ոսկերչական   իրերն   են:   Ոսկու և արծաթի հարուստ   պաշարներ   կան   Ագիրոկաստրոնում  (այժմ՝  Գյումուշհանե),  Վանա  լճի  հարավում,   Հայկական  Տավրոսի լեռներում և այլն: Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է հանքային բուժիչ ջրերի աղբյուրներով:  Թոնդրակի հյուսիսային  – արեւելյան մասում գտվող տաք աղբյուրներում,  որոնց  կոչում  են  Վարշակի  ջերմուկներ,  մի    շարք  ճանապարհորդների  վկայությամբ,  առանց  կրակի  տեղացիները  ոչխար  էին  եփում:  Հանքային  աղբյուրների  շատ  ելքեր կան Տիգրիսի Վերին հոսանքներում, Ծովք լճի մոտ: Նշանավոր հանքային աղբյուրներ  են  Արզնին,  Հանքավանը,  Ջերմուկը,   Վայկունիքի   ջերմուկները  (Ջերմաջուր): Լեռնաշխարհի տարածքում կան նավթի, գորշ ածխի, կավի եւ նստվածքային ծագման այլ հանքային հարստություններ:  Ածուխը  առաջներում չի օգտագործվել: Ոչ հարուստ հանքավայրեր կան Բաբերդում, Կարինից հյուսիս և արևելք ընկած շրջանում  եւ  Օլթի  գետի  ավազանում:  Լեռնաշխարհում  նավթաբեր  շրջանները  չափազանց  քիչ  են:  Նավթի  փոքր  պաշարներով  առանձնանում  են  Արածանիի  ավազանը, Վանա լճի եւ Տիգրիսի վերի հոսանքի շրջանները:

7. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշե՛ ք օգտակար հանածոների նշանավոր հանքավայրերը:

ur.jpg
Рубрика: Հանրահաշիվ

Հանրահաշիվ․ քառակուսի եռանդամ, առաջադրանքներ

1․Որոշի՛ր քառակուսային եռանդամի  ավագ և միջին անդամների գործակիցներն ու ազատ անդամը:

ax2 +bx+c

x2+6x+8 

-x2 -5x+7

3-2x2-x =-2x2-x+3

7-6x2=-6x2 +7

2.Գտի՛ր 3x^2-7x+8  եռանդամի արժեքը,երբ 

x=2 ,      x=-1  ,   x=1/3  ,    x=-2/3  

x=2

3*22-7*2+8 = 12-14+8 =6

x=-1

3*-12-7*-1+8 = 3-1-7-1+8=2

x=1/3

3*1/32-7*1/3+8=1/3 — 7/3+8=6

x=-2/3  

3*-2/32-7*-2/3+8 = 4/3 +14/3+8 = 14

3.Ներկայացրու՛ քառակուսային եռանդամի տեսքով 

ա․(x+2)2-3=x2+4x+4-3= x2+4x+1

 (2x-1)2+5 = 4x2-4x+1+5=4x2-4x+6

-5(x-2)2+7 =-5(x2-4x+4)+7=-5x2+20x-20+7=-5x2+20x-13

4․Քառակուսային եռանդամից առանձնացրու երկանդամի քառակուսի

x2+4x+7 = (x+2)2+3

x2-6x+1=(x-3)2-8

y2+10y-7= (y+5)2-32

y2-30y+9= (y-15)-2162

-y2-y+5 =-1(y2+y-5) = -y2-y+5 =-1[(y2+y-5)=-1(y+0,5)2-5,25]

0,25+ x=-5

x=-5-0,25

x=-5,25

5.Երկու բնական  թվերի արտադրյալը հավասար է 198-ի։Գտի՛ր այդ թվերը,եթե հայտնի է,որ այդ թվերից մեկը 7-ով մեծ է մյուսից։

x, x+7

x*(x+7)=198 

x2+7x-198=0  

D= 49+792=841

x=(-7+29)/2=11 

x=(-7-29)/2=-18

6․Գտի՛ր երեք հաջորդական թվեր,որոնց քառակուսիների  գումարը հավասար է 590-ի ։

132+142+152=59

Պատ․՝ 13, 14, 15։

Рубрика: Մայրենի

Հայոց Լեզու

21. Թիվցույցտվողբառերըգտի՛րԴրանցհետառարկաևգործողությունցույցտվողբառերը (գոյականներնուբայերրի՞նչթվով (եզակի՞թե՞հոգնակիենգործածվում: Գտածոնյոթանասունմիլիոն տարվա հնություն ուներ:
Միայն տասը ամիս հետո տուփըկարելի է բացել:
Փոքրիկ հովիվըերեսուներեսունհինգ գառէր պահում: Մի օր երեքըգայլի բաժին դարձավՀիսուներկուշենքիցտասներեքըկառուցվելէ:
Տասներկուօր մնացքարանձավում, մինչև որ քարանձավի մուտքը բացվեց:
Բացատում ընկույզիչորսծառ կա:
Միայն մի քաղաքում՝ Բոմբեյում մարդիկ յոթանասունլեզվով ու բարբառով են խոսում:
22. Փորձի՛րպատասխանելթե՝
ա) ով ե՛րբ կարող է ասել՝ «ես».
Մարդ կարող է ասել <ես>, երբ խոսում է իր անունից:
բ) ով ո՛ւմ է ասում՝ «դու».
գ) ո՛ւմ մասին են ասում՝ «նա»: Երբ խոսում ենք երրորդ դեմքի մասին
23. Նախադասություններըհամապատասխանաբարտեղադրի՛րտեքստումՏրվածևստացվածտեքստերըհամեմատի՛ր:
Մի վարժապետ իրեն մեծարելու հատուկ ծեսեր էր մշակել սաների համար: Օրինակ՝ երբ փռշտում էր, երեխաները ոտքի էին ելնում ու, ամեն վանկի վրա ծափ զարկելով, միաբերան վանկարկում.
— Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ…
Մի անգամ այս վարժապետը պարանը փաթաթեց մեջքին ու իջավ ջրհորը, որ ծարավ երեխաների համար ջուր հանի: Պարանն էլ երեխաներն էին բռնել: Հանկարծ նա փռշտաց: Երեխաները տեղնուտեղը բաց թողեցին պարանն ու միաբերան վանկարկեցին.
-Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ…
Վարժապետը չհասցրեց շնորհակալություն հայտնել:

Ժամանակինմիվարժապետկար: Վարժապետըշատէրսիրումորմարդիկիրենմեծարեն: Մի վարժապետ իրեն մեծարելու հատուկ ծեսեր էր մշակել սաների համար: Օրինակ՝ երբ փռշտում էր, երեխաները ոտքի էին ելնում ու, ամեն վանկի վրա ծափ զարկելով, միաբերան վանկարկում.
— Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ…
Վարժապետըերեխաներինքաղաքիցդուրսէրտարել: Միխարխուլջրհորգտան: Մի անգամ այս վարժապետը պարանը փաթաթեց մեջքին ու իջավ ջրհորը, որ ծարավ երեխաների համար ջուր հանի:ՊարանիծայրնասատիճանաբարբացէինթողնումՇուտովջրհորիսառնօդնուպատերիթացությունըվարժապետիքիթըմտանՊարանն էլ երեխաներն էին բռնել: Հանկարծ նա փռշտաց: Երեխաները տեղնուտեղը բաց թողեցին պարանն ու միաբերան վանկարկեցին.
-Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ…
Վարժապետը չհասցրեց շնորհակալություն հայտնել:
24. Ձերբակիմասինպատմի՛ր (մանրամասննկարագրի՛րվերաբերմունքարտահայտի՛րևպատմությունդվերնագրի՛ր:

Մենք ապրում են սեփական տնում: Մերը բակ չէ, այլ փողոց, եթե անկեղծանամ մեր փողոցում շատ երեխաներ չկան: Կան լավ և բարի երեխաներ:
25. Կետերիփոխարենպահանջվածձևովգրի՛րփակագծումդրվածբառերնուբառակապակցությունները 
Երգելուցձայնը գլուխն էր գցում: (երգել – ե՛րբ)  
Ձիու սիրտը պայթել էր քուռակի համար …: (վախենալ – ինչի՞ց)
Թեյը տանելուցթափեց: (տանել — ե՞րբ)
Կենսախինդ մարդիկ վախենում ենլուրջտխուրկամծանրերևալուց: (լուրջ, տխուր կամ ծանր երևալ – ինչի՞ց)
Ու Մոսկվա գնալուցառաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ – ինչի՞ց)
Մեղր լցնելուցմի կաթիլ գետին թափնց: (լցնել — ե՞րբ)