Рубрика: English

Homework. 17.05.2021

Workbook p. 47-49
P. 47-48

p. 49
Making music

1.Complete the text with the words in the list.
When Mick Jagger started a band called The Rolling Stones in 1962 with a few friends, he had no idea how successful they would become. The Stones recorded their first single, Come on, a song by the singer Chuck Berry, and released it on 7 June, 1963. They never performed it when they played gigs because it wasn’t their song. But their fans found out about the record, and so many people bought it that it entered the charts in the UK and went to number 21. Of course, in those days, fans had to go to record shops; they couldn’t jast download music from the Internet! Mick Jagger and Keith Richards wrote a lot of songs that became very famous. In 1964, The Rolling Stones went on their first tour of the US. When they came back, they had their first number one hit in the UK,. ‘It’s All Over Now’.

Musical instruments

2.Put the letters in order to make musical instruments.
The drums (sdmur) and the bass guitar (sabs aitugr) are responsible for the rhythm in a band.

The trumpet (rmutpte) and the saxophone (nxohpasoe) are wind instruments.

Keyboards (ysedbaokrs) are electronic instruments similar to a piano (laopn).

The violin (linvoi) and the guitar (griuat) are both examples of string unstruments.

3.Tick the sentences that true for you. Correct the oned that aren’t.
1.I never listen to jazz. √

I prefer pop to rock.

I like songs with good melodies. √

I don’t really like rap.

I never listen to the lyrics of a song.

4.Cirlce the correct option; A, B or C.
1.B

2.D

3.A

4.D

5.D

5.Match the questions and answers.

Рубрика: English

Workbook. homework

Workbook. p.46

1.Match the sentences with the pictures.


1.He’s been waiting for a long time. – E

It’s been snowing for days. – C

She’s been running for 62 hours. She’s trying to break the world record. – F

They’ve been watching TV all evening. – A

She’s been playing her favourite instrument all morning. – D

2. Complete the sentences. Use the present perfect conitinuos (positive or negative) form of the verbs.


1.Dave’s in bed. He hasn’t been feeling well for about three hours.

Dinner’s going to be good. Dad has been cooking all aftermoon.

What awful weather. It is been raining all day.

She looks really tired. She hasn’t been sleeping very well.

I haven’t been study, so I don’t think I’m going to pass this test.

3. Complete the text. Use the present perfect continuous form of the verbs in the list.
I’ve been trying to contact you. Is your phone broken? I want to ask you s qustion: will you join <>? Jason, Nora, Zoe and I have started a band! As you know, I’ve been writing songs for years, and I’ve been dreaming of having my own band. I’m sure people have been thinking that I’d never do it. Well, they’re wrong! Jason, Nora and Zoe are here now, and we’ve been talking about the name of the band if you join us! How does ‘The Cool Five’ sound?

4. Write pesent perfect continuous question.
1.how long/she/speak/to the teacher
How long has she been speaking to the teacher?

how long/you/try to phone me
How long have you been trying to phone me?

what/you/do
What have you been doing?

how long/Bob/practise/the piano
How long has Bob been practising the piano?

5. Complete the sentences. Use the presnet perfect continuous form of the verbs.
a. He’s been playing (play) since 10.30.
b. I’ve been trying (try) to reach you for two days.
c. They’ve been discussing (discuss)
the exam for an hour.
d. I’ve been tidying (tidy) my room.
e. She’s been feeling (feel) sad about her cat.

6. Match the questions in Ex. 4 with the answers in Ex. 5. Write a-d in the boxes.
1-c
2-b
3-d
4-a

P. 47
7.

8.Complete the sentences. Use the present perfect simple or present berfect continuous.

we’ve been looking; we’ve looked

she’s witten; she’s been writing.

we’ve been listening; we’ve listened

they’ve been playing; they’ve played

she’s painted; she’s been painting

Write questions with How long and the present perfect simple or continuous.
1.he/know/Ben
How long has he known Ben?

they/play/in a band
How long have they been playing in a band?

you/have/your guitar
How long have you had your guitar?

she/listen/to music
How long has she been listening to music?

they/be/teachers
How long have they been teachers?

we/live/in this house
How long have we lived in this house?

Complete the questions. Use the correct form of the verbs in the list.
1.What’s your favourite sport and how long have you been playing it?

What class are you in now and how long have you been in it?

How long have you been studying English?
4, What is the most interesting information have you heared today?

GET IT RIGHT!
Complete the sentneces with the correct form of the verb in brackets.
1.was eating

  1. I’ve been waiting
  2. was working
  3. I’ve been playing
  4. We’ve been getting
  5. was ringing
Рубрика: Մայրենի

Նահապետ Քուչակ

Առաջադրանքներ

Գրավոր ներկայացրու բլոգում

Նահապետ Քուչակը ծնվել է XV դ. վերջի կամ XVI դ. սկիզին, հավանաբար գ. Խառակոնիսում։
Նահապետ վարպետին անվանել են աշուղ Քուչակ, Չիչակ, վանեցի կամ Վանլի Քուչակ։ Այն, որ նա եղել է սիրված երգիչ և աշուղ, դրա մասին վկայում են նրա մասին եղած ժողովրդական զրույցները և «Նահապետ վարպետ» կոչումը։ Նահապետ Քուչակը հայ առաջին աշուղ-երգիչներից էր: Նահապետ Քուչակի անունով գրավոր և բանավոր ավանդությամբ պահպանվել են կրոնական, բարոյախրատական և սիրային բովանդակությամբ աշուղական երգեր։ Նահապետ Քուչակի ծնունդը ենթադրաբար 1490-ական թվականների սկզբներին է, իսկ մահը, համաձայն սուրբ Թեոդորոս եկեղեցու պատի տակ պահպանված շիրմաքարի արձանագրության, եղել է 1592 թվականին։

Քուչակի մասին միջնադարում ստեղծվել են բազմազան ավանդություններ։ Ըստ դրանցից մեկի՝ Քուչակն իր երգերի մոգական զորությամբ բուժել է թուրքական սուլթանի տիկնոջը, որի համար սուլթանը Կոստանդնուպոլսից մինչև Խառակոնիս կառուցել է տվել յոթ կամուրջ, յոթ եկեղեցի և յոթ մզկիթ։ Համաձայն մեկ ուրիշ ավանդության՝ Նահապետ Քուչակն իր համագյուղացիներին հրավիրում է գյուղի եկեղեցու մոտ, իսկ ինքը, բարձրանալով վանքի կատարը, ասում է, թե իրեն ցած է նետելու, որտեղ ընկնի, այնտեղ էլ թող թաղեն իրեն։ Գյուղացիները, կարծելով, թե նա կատակ է անում, չեն հավատում նրա խոսքին։ Իսկ նա իսկույն ցած է նետվում ու մեռնում։ Ընկած տեղն էլ՝ եկեղեցու պատի տակ, թաղում են նրան։

Փորձիր պարզել` ինչ է հայրենը

Հայրեն, հայկական միջնադարյան ժողովրդական տաղաչափության տեսակներից մեկը։ Բաղկացած է չորս 15 վանկանի տողից, նույնահանգ է։ Երբեմն տողերը երկատվում են, գրվում ութ տողով։ Հայրենների սովորական թեմաներն են սերը, բերկրանքը, պանդխտությունը, խաղաղությունը և այլն։

Հայրեններից մեկը սովորիր անգիր
Ես աչք ու դու լոյս, հոգի,
առանց լո´յս` աչքըն խաւարի.
Ես ձուկ ու դու ջուր, հոգի,
առանց ջո´ւր` ձուկըն մեռանի.
Երբ զձուկն ի ջրէն հանեն
ւ’ի այլ ջուր ձըգեն, նայ ապրի,
Երբ զիս ի քենէ զատեն,
քան զմեռնելն այլ ճար չի լինի:

Рубрика: Ռուսերեն

,,Время нам дано временно,,

Ժամանակը մեզ տրված է ժամանակավորապես այս արտահայտությունը փոխարինում է՝ կյանքը մեզ ժամանակավորապես է տրված։ Իսկապես մեր ամբողջ կյանքի ընթացքում ժամանակահատվածը պետք է օգտագործել այնպիսի բաների վրա, որ հետո չափսոսանք այդ ամեն վարկյանի համար։ Օրինակ ես փորձում եմ ժամանակս օգտագործել դասերի վրա, ֆուտբոլիս պարապունքների վրա և ամենակարևորը ընտանիքիս հետ։ Կան մարդիկ որ իրենց ժամանակը անիմաստ բաների վրա են օգտագործում չմտածելով, որ հետո ափսոսալույեն։

Время дано нам временно заменяет это выражение: жизнь дана нам временно. Действительно, на протяжении всей жизни мы должны тратить время на то, о чем позже пожалеем. Например, я стараюсь проводить время на уроках, на уроках футбола и, самое главное, с семьей. Есть люди, которые тратят время на бессмысленные дела, не думая, что потом пожалеют об этом.

Рубрика: Մայրենի

Ավետիք Իսահակյան և Նահապետ Քուչակ

Հայրենը հայկական միջնադարյան ժողովրդական տաղաչափության տեսակներից մեկն է։ Բաղկացած է չորս 15 վանկանի տողից, նույնահանգ է։ Երբեմն տողերը երկատվում են (7-8 վանկ), գրվում ութ տողով։ Հայրենների սովորական թեմաներն են սերը, բերկրանքը, պանդխտությունը, խաղաղությունը և այլն։ 

Մի մրահոն աղջիկ տեսա

Մի մրահոն աղջիկ տեսա
Ռիալտոյի կամուրջին,
Հորդ մազերը – գետ գիշերվա,
Եվ հակինթներ՝ ականջին՛

Աչքերը սև – արևներ սև,
Արևների պես անշեջ,
Գալարում էր մեջքը թեթև
Ծաղկանկար շալի մեջ:

Աչքս դիպավ աչքի բոցին,
Ու գլուխըս կախեցի.
Ժպտաց ժպտով առեղծվածի,
Հավերժական կանացի:

Միամիտ չեմ՝ հավատամ քեզ.
Տառապանքս փորձ ունի.-
Մի մրահոն կույս էր քեզ պես,
Կոտրեց սիրտս պատանի…

Իսահակյանը բանաստեղծության մեջ իր սիրո մասին էր պատմում, իր սևաչյա սիրո մասին: Խոսում էր իր արդեն իսկ կոտրված սրտի մասին, ասում, որ այլևս չի հավատալու, անկարող է:

Սի՛րտըս երկինք է

— Սի՛րտըս երկինք է…
Ամեն արարած
Աստղ ունի այնտեղ —
Գահ ունի այնտեղ:

— Սի՛րտըս երկինք է…
Բո՛ւյր կուտա ծաղկին,
Սեր կուտա կույսին,
Կյանք կուտա անկյանք,
Չոր անապատին —
Ամայի սրտին…
— Սիրտըս երկինք է…

Բանաստեղծությունը անհունություն էր արտահայտում: Անհունության խորհրդանիշն էլ երկինքն է: Երկինքը լի է, լի մեր ամենաթանկով ու ամենասիրելիով, ով էլ մեզ կյանք է տալիս:

Աչերդ է ի ծով նըման,
որ ի Մըսրայ դուռն է կանգներ.
Վարսերդ ի յալի նըման,
որ քամին կ’անէ տարուբեր.
Քան զուռ ես ի վեր վազեր,
քան զկարմիր խընծոր բոլորեր.
Պայծառ ես քան ըզքաֆուր վա´րդ,
որ հոտով զաշխարհս է լըցեր:

Քուչակի հայրեններից է: Սիրունագույն հայրեն, որտեղ. թերևս, ամենանկատելին գեղեցկության արտացոլումն է. ծովի նման աչեր, քամուց տարուբերվող վարսեր, վարդից պայծառ ու անուշաբույր: Հայրենը գեղեցիկի դրսևորոումն է, նկարագրումն ու էությունը:

Рубрика: Մայրենի

Մովսես Խորենացի, Փավստոս Բյուզանդ

<<Հայկ և Բել>> ավանդավեպը մեզ հայտնի հնագույն վիպերգն է: Դյուցազնավեպի հերոսը՝ Հայկը, իր գերդաստանով ապրում էր Արարադ երկրում, որը հարկատու է Բաբելոնի տիրոջը՝ Բելին: Հայկը ցանկանում էր ապրել ազատ ու անկախ և չէր ենթարկվում Բելին: Կատաղած Բելը մեծ զորք է հավաքում և գալիս Հայկի վրա: Հայկն իր քաջերով դուրս է գալիս Վանա լճի ափ և կռվում Բելի հետ: Սկզբում երկու կողմերն էլ անպարտելի էին, մինչև Բելի զորքը սկսեց նահանջել: Այդ տեսնելով՝ Հայկը առաջ է գնում և աղեղից արձակած երեքթևյան նետով խոցում է Բելին: Բելի զորքը փախուստի է դիմում: Հայկը Խորենացու ամենասիրած հերոսն է, նա հիացմունքով է ներկայացնում Հայկի կերպարը. <<Այս Հայկը վայելչակազմ էր, թիկնավետ, գանգուր մազերով, վառվռուն աչքերով: Նա քաջ էր և երևելի>>: Բելը չար ուժի մարմնացում էր: Նա ինքն իր ժողովրդին ապստամբ դարձրեց և վերածվեց բռնակալի: Նա գոռոզ էր և բռնակալ, ինչի համար էլ պատժվեց: Ազատասիրություն և հայրենասիրություն, հայրենիքի համար անձնազոհ պաշտպանություն. այս է <<Հայկ և Բել>> դյուցազնավեպի հիմնական գաղափարը:

Արտաշեսի և Սաթենիկի ամուսնությունից ծնվում է Արտավազդը: Արտաշեսը ծաղկեցնում է Հայոց աշխարհը: Նրա մահից հետո շատերը սովորության համաձայն, սիրելի արքայի համար ինքնասպան են լինում: Արտավազդը սրտնեղում է և ասում մահամերձ հորը, թե ինքն ավերակների վրա ինչպես պիտի թագավորի:

«Երբ դու գնացիր,
Ու ամբողջ երկիրը քեզ հետ տարար,
Ես այս ավերակների վրա
Ո՞ւմ թագավորեմ»։
Հայրն անիծում է նախանձ և փառասեր որդուն, և նրա անեծքը կատարվում է.

<<Թե դու (ձի) հեծնես որսի գնաս
Ազատն ի վեր, դեպ Մասիս
Քաջքերը քեզ բռնեն տանեն
Ազատն ի վեր, դեպ Մասիս,
Այնտեղ մնաս, լույս չտեսնես»։

Ըստ Գողթան երգիչների դևերը բռնում են Արտավազդին, շղթայում քարայրում և նա ինչքան էլ փորձում է ազատվել չի կարողանում, քանի որ դարբինները ամրացնում են կապանքները:

Առասպելում պատմվում է, թե ինչպես են ալանները արշավում Հայաստանի վրա: Արտաշեսը հավաքում է իր զորաբանակը և պատերազմում ալանների դեմ: Առաջին ճակատամարտից հետո ալանները նահանջում են Կուր գետի հյուսիսային ափը, Արտաշեսն էլ բանակում է հարավային ափին: Ալանների թագաժառանգին հայերը գերի են վերցնում: Ալանների թագավորը հաշտություն է խնդրում՝ խոստանալով տալ ամեն բան որդու ազատության դիմաց: Արտաշեսի մերժումից հետո ալանաց թագավորի դուստրը Սաթենիկը կանգնում է գետի ափին և ձայն տալիս Արտաշեսին՝ խնդրելով վերադարձնել եղբորը և երկու ազգերի մեջ թշնամություն չհրահրել.

Քե՜զ եմ ասում, քա՜ջ այր Արտաշես,Որ հաղթեցիր քաջ ազգին ալանաց,Եկ լսիր ալանների գեղաչյա դստեր խոսքը՝Տո՜ւր պատանուն,Քանզի սոսկ քենի համար օրենք չէ, որ դյուցազուններըԱյլ դյուցազունների զավակներին զրկեն կյանքիցԿամ ծառա դարձնելով՝ ստրուկների կարգում պահենԵվ հավերժ թշնամություն և երկու քաջ ազգերի մեջ հաստատեն:

Տեսնելով գեղեցիկ աղջկան և հմայվելով նրա իմաստուն խոսքերից՝ Արտաշեսը սիրահարվում է և պատգամախոսներ ուղարկում՝ Սաթենիկի ձեռքը խնդրելու: Սակայն ալանների թագավորը մեծ գլխագին է ուզում, որի պատճառով Արտաշեսը որոշել է փախցնել Սաթենիկին:

Рубрика: English

Destination B1, Unit 29

A. Circle the correct answer.

If Charles had had enough money, he’d have bought the CD.

1. Did Charles have enough money? no

2. Did he buy the CD? no

Cilla would have called Andrea if she’d taken her mobile with her.

3. Did Cilla call Andrea? no

4. Did she take her mobile with her? no

If we hadn’t been late, we’d have seen the start of the film.

5. Were they late? yes

6. Did they see the film? no

Paul wouldn’t have made a mistake if he’d listened to Lee.

7. Did Paul make a mistake? yes

8. Did Paul listen to Lee? no

Jo wouldn’t have gone to the party if she hadn’t been invited.

9. Did Jo go to the party? yes

10. Was Jo invited to the part? yes

Tom would have forgotten his keys if Lisa hadn’t reminded him.

11. Did Tom forget his keys? no

12. Did Lisa remind him about his keys? yes

B. Complete using the correct form of the words in brackets.

1. If you had told me you were going to the beach, I’d have come with you.

2. If Dan had missed the plane, he would have been very annoyed.

3. I’d have got you a present if I had known it was your birthday.

4. We wouldn’t have got lost if we’d taken a map with us.

5. If the car hadn’t broken down I wouldn’t have been late.

6. If you hadn’t helped me, I wouldn’t have finished in time.

7. If Baz hadn’t shown you what to do, what would you have done?

C. Complete each sentence so that it has a similar meaning to the first sentence. Write between two and five words.

1. It wasn’t cold, so we didn’t light a fire.

If it hadn’t been cold, we’d have lit a fire.

2. John didn’t come, so we didn’t do any painting.

If John had come, we’d have done some painting.

3. Claire didn’t buy any clothes because she didn’t see anything she liked.

Claire would have bought some clothes if she’d seen something she liked.

4. The audience laughed because the joke was very funny.

If the joke hadn’t been very funny, the audience wouldn’t have laughed.

5. We decided to leave because it was really noisy.

We wouldn’t have decided to leave if it hadn’t been really noisy.

D. Look at the pictures and complete the sentences. Use the correct form of the verbs in the box. You may have to use some negative forms.

1. If Kevin hadn’t just got a text message, he wouldn’t have looked at his mobile phone.

2. If he hadn’t looked at his mobile, he would have seen the banana.

3. If someone had picked up the banana skin earlier, it wouldn’t have been there.

4. If Kevin had seen the banana skin, he wouldn’t have stood on it.

5. If he hadn’t stood on it, he wouldn’t have fallen over.

6. If he hadn’t fallen over, he wouldn’t have broken his mobile.

7. If he hadn’t broken his mobile, he would have replied to the text message.

Рубрика: Աշխարագրություն

ՀՀ տնտեսություն․ տուրիզմ

1․ Որո՞նք են տվյալ ճյուղի զարգացման նախադրյալները և խոչընդոտները

Տուրիզմի զարգացման նախադրյալներից են՝ աշխարհագրական դիրքը, ռեսուրսները, կլիման, արտաքին տնտեսական հարաբերությունները, բնական պայմանները և այլն։ Ինչպես զբոսաշրջիկների, այնպես էլ տեղացիների համար բավականին գրավիչ են ոչ միայն Հայաստանի տարբեր տեսարժան վայրեր, դասական ուղևորությունները, այլև արշավային զբոսաշրջության գրեթե բոլոր տեսակները, այդ թվում՝ քայլարշավ, լեռնագնացություն, քարանձավախուզություն և այլն:

2․ Զարգացման ի՞նչ պատմություն է անցել տնտեսության տվյալ ճյուղը

Հայաստանը՝ որպես բազմադարյա պատմություն և հարուստ մշակույթ ունեցող երկիր, մշտապես հետաքրքրել և գրավել է հարևան և հեռավոր երկրների բնակիչներին։ Դեռ միջնադարում Հայաստանում կառուցվել են իջևանատներ, քարավանատներ և այլ անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներ, որտեղ կանգ էին առնում Մետաքսի ճանապարհով անցնող առևտրականներն ու արհեստավորները։

ԽՍՀՄ գոյության տարիներին (1922-1991) Խորհրդային Հայաստան են այցելում միութենական մյուս հանրապետությունների հարյուրավոր քաղաքացիներ՝ հիմնականում հանգստի կազմակերպման կամ աշխատանքային նպատակներով։ Զբոսաշրջիկների համար Երևանում և շրջաններում կառուցվում են հյուրանոցային համալիրներ, որոնք մեծ համբավ էին վայելում այցելուների մոտ։ 

1980-ական թվականներին Երևանում կառուցվում են նոր հյուրանոցներ՝ «Երիտասարդական պալատը», «Դվինը», «Շիրակը» և այլն։ Ամառային հանգստի կազմակերպման նշանավոր կենտրոններ են դառնում Դիլիջանը, Ծաղկաձորը, Սևանը, Արզնին, Վանաձորը (նախկին Կիրովական), Ջերմուկը և այլն։

1990-ական թվականներին զբոսաշրջությունը Հայաստանում անկում է ապրում՝ կապված աղետալի երկրաշարժի, Արցախյան ազատամարտի ու տնտեսական ճգնաժամի հետևանքով։ Փակվում է Հայաստանի երկաթուղին. այն գործում է միայն հարևան Վրաստանի հետ, անխափան շարունակում է գործել միայն «Զվարթնոց» օդանավակայանը, իսկ «Էրեբունին» վերածվում է ռազմական օդանավակայանի։ Փակվում են Հայաստանի սահմանները արևելյան ու արևմտյան հարևաններ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ։

2000-ական թվականներից Հայաստանի զբոսաշրջության զարգացման համար նոր էջ է բացվում։ Եթե մինչ այդ երկիր էին գալիս գերազանցապես ԽՍՀՄ քաղաքացիներ, մասնավորապես՝ ռուսներ, վրացիներ ու հայեր, ապա նորանկախ Հայաստանը և ազատագրված Արցախը տեսնելու համար տարեցտարի Երևան են այցելում հազարավոր սփյուռքահայեր՝ Ռուսաստանից, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներից, Լիբանանից, Ֆրանսիայից և այլ հայաշատ երկրներից։ Հայաստան են այցելում նաև եվրոպացի ու ամերիկացի զբոսաշրջիկներ։ Նրանց մի մասը ժամանում էր տարածաշրջան՝ եռակի այցելության նպատակով՝ լինելով ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ հարևան Ադրբեջանում ու Վրաստանում։ Այդուհանդերձ, Հայաստանում զբոսաշրջիկների թիվը առավելագույնն է լինում. դա պայմանավորված էր սփյուռքահայերի հետ։

2011 թվականի տվյալներով Հայաստանում կար 128 հյուրանոց, 102 ճամբար, 31 հանգստյան տուն, 19 տուրիստական բազա՝ ընդհանուր առմամբ նախատեսված մոտ 98500 մարդու համար։

3․ Ի՞նչ դեր ունի տվյալ ճյուղը ՀՀ-ի համար

Զբոսաշրջությունը Հայաստանի տնտեսության գերակա ճյուղերից է: 2016թ. տվյալների համաձայն, Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է շուրջ 1մլն 260 հազար մարդ, ինչն ընդամենը 68 հազարով է ավել 2015թ. զբոսաշրջիկների թվից:

4․ Ի՞նչ կապ ունի տվյալ ճյուղը տնտեսության այլ ճյուղերի հետ

Տուրիզմը կարող է կապ ունենալ սննդի արդյունաբերության, տրանսպորտի և առողջապահության հետ։

5․ Ինչպե՞ս եք պատկերացնում տվյալ ճյուղի զարգացման հեռանկարը

Զբոսաշրջությունը զարգացնելու համար հարկավոր է Հայաստանը՝ որպես հարուստ պատմություն, գեղեցիկ բնություն ունեցող երկիր, ավելի ճանաչելի դարձնել աշխարհի համար։ Նաև կարևոր է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որոնք հասանելի կլինեն շատերին։ Անհրաժեշտ է առանձնացնել և ցույց տալ այն ամենը, ինչը Հայաստանը դարձնում է յուրահատուկ տուրիզմի համար։

Рубрика: Պատմություն

Վանի թագավորություն. Մենուա արքա

Վանի թագավորությունում կան շատ հզոր արքաներ, որոնց դժվար է համեմատել: Սակայն այս անգամ ցանկացա խոսել Մենուա թագավորի մասին…

Վանի թագավորությունը , որ պայքարում էր Արևելքում գերիշխանության հասնելու համար, իր վերելքը սկսեց Մենուա արքայի գահակալման տարիներին: Մենուան թագավորել է մ.թ.ա. 810-786 թթ., սակայն մինչ այդ նա հոր` Իշպուինի արքայի գահակիցն էր: Մենուան հիանալի քաղաքագետ էր և ռազմական գործիչ: Նա շատ ակտիվ արտաքին քաղաքականություն է վարում: Նա ստեղծեց հզոր բանակ: Կարողացավ հակահարված հասցնել Ասորեստանին և պաշտպանել երկրի սահմանները, շարունակեց հայաբնակ մարզերի միավորումը: Նա Վանի թագավորությունը միացրեց Արածանի գետի հովիտը, Արարատյան դաշտի մի մասը, Ալզի (Աղձնիք) երկիրը, Սասունը, Մշո դաշտը և այլն: Ք. ա. 791թ. հուժկու հարվածով հետ վանեց Ասորեստանի արշավանքը, և Վանի թագավորությունը դարձավ տարածաշրջանի հզոր տերություններից մեկը: Մենուան ջանքեր է գործադրել երկրի տնտեսական կյանքը, հատկապես գյուղատնտեսությունը զարգացնելու ուղղությամբ: Նա հին աշխարհի նշանավոր կառույցներից մեկի՝ 72կմ ջրանցքի կառուցողն է, այդ կառույցի շնորհիվ ընդլայնվել են այգիներն ու ցանքատարծությունները: Ջրանցքը ջուր է մատակարարել նաև Վան քաղաքին: Ջրանցքի պատերին արքան թողել է 14 արձանագրություն, որոնցում հայոց թագավորը հայոց աստվածների զորությամբ սպառնում է այն անձանց, որոնք կփչացնեն արձանագրությունները և իրենց կվերագրեն այս հրաշալի կառույցի շինարարությունը: Բայց պատմությունը անողոք և անարդար է: Հազարամյակներ ի վեր ժողովուրդն այս ջրանցքը կոչեց Ասորեստանի Շամիրամ թագուհու անունով: Մենուան ավարտին հասցրեց Տուշպայի կառուցումը: Երկրում կառուցեց նոր քաղաքներ, որոնցից նշանավոր է Մենուախինիլի քաղաքը: Ահա հակիրճ, թե ինչ բարեփոխումներ է արել Մենուա արքան:

Մենուան բազում ամրոցներ ու բերդեր կառուցեց Հայաստանի տարբեր շրջաններում: Հայտնի են նրա կառուցած ամրությունները թե՛ Վանա լճի շրջանում, թե՛ Կարինի դաշտում, թե՛ Արածանի և Արաքս գետերի ավազաններում: Բացի Մենուախինիլիից, հայոց հզոր այս արքան ներկայիս Երևանի տարածքում հիմնադրեց Արին բերդը, որ իր ժամանակաշրջանի հզոր ու անառիկ բերդ-ամրոցներից էր: Այս ամրությունները նա բնակավայրերով շրջապատեց` փաստորեն դրանք դարձնելով բերդաքաղաքներ, ինչպես նաև նրանց մեջ հոգևոր կենտրոններ` հայոց աստվածների տաճարներ կանգնեցրեց: Մենուան արշավանք ձեռնարկեց դեպի հյուսիս և հասավ Կարսի շրջան ու Ճորոխ գետի ավազան: Ապա շարժվելով դեպի հյուսիս-արևելք` հասավ Արարատի հյուսիսային փեշերը` շրջանը միավորելով իր թագավորությանն ու այնտեղ` Արաքսի աջ ափին, հիմնադրելով Մենուախինիլի քաղաքը: Ճիշտ է, Վան-Տուշպայի կառուցողը Սարդուրի Ա հայոց արքան էր` Մենուա Ա-ի պապը, սակայն Մենուան քաղաքում բազմաթիվ գեղեցիկ շինություններ հիմնեց` կառուցապատելով քաղաքը: Հնագիտական պեղումները փաստում են, որ հենց Մենուա արքայի օրոք Վանը շենացավ, ծաղկեց ու վերջնականապես ձևավորվեց որպես քաղաք; Մենուա արքան անցավ նվաճումների և ազատագրեց Դիաուխի (Տայք), Էթիունի, Էրիկուախի երկրները և ամրապնդեց Վանի թագավորության դիրքերը հյուսիսում:

Մենուա արքան պատմության մեջ մտավ ոչ միայն որպես հզոր տիրակալ, բարենորոգիչ ու հմուտ զորավար: Վանում հայտնաբերված մի արձանագրություն փաստում է, որ թագավորն իր Արծիբի (Արծիվ) անվամբ ձիով մրցույթի ժամանակ ցատկել է 22 կանգուն` մոտ 11.4 մետր: Սա մինչ օրս չգերազանցված ռեկորդ է համաշխարհային պատմության մեջ:

Մենուա արքան մեծ բարեփոխիչ էր: Նա ողջ երկիրը ծաղկացրեց…

Աղբյուր

Պատմության գրքեր, դասագրքեր…

Рубрика: Մայրենի

Հայկ և Բել

«Հայկ և Բել» առասպելը ստեղծվել է հնագույն ժամանակներում, պահպանվել է Մովսես Խորենացու Սեբեոսի պատմություններում, ժողովրդական զրույցներում։ Վեպում Հայկը՝հայ ցեղի նախնի, պայքարում է Բելի դեմ ՝ սեմական ժողովուրդների արեգակի աստված կամ Ասորեստանի թագավոր։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Հայկը գանգրահեր, վայելչակազմ, զվարթ աչքերով, ուշիմ ու խոհեմ, քաջ, երևելի և ազատասեր դյուցազն էր: Հայկն իր տոհմով Բաբելոնից գալիս է արարադի երկիրը և Հարք գավառում հիմնում է իր անունով բնակավայր՝Հայկաշեն։ Բելը Հայկին առաջարկում է խաղաղություն և հնազանդություն, սակայն Հայկն իրեն մերժում է, ինչը Բելին ստիպում է նրան ուժով հնազանդեցնել։ Բելը մեծ զորգով մտնում է Արարադի երկիր և Վանա լճի ափին երկու զորքերը մարտի են բռնվում։ Արդյունքում Հայկը երեքթևյան նետով հարվածեց Բելի կրծքին, որը դուրս գալով Բելի մեջքից խրվեց գետնի մեջ և սպանեց նրան։

Հայկ և Բել