Месяц: Октябрь 2020

Перепишите. Раскройте скобки. Вместо точек вставьте пропущенные буквы.

1. Не засыпая ни на минуту, он смотрел с немеркнущим интересом на незнакомые ему места. 2. Он ушел незаметно. 3. Вдруг разнесся по лесу короткий, глухой рев: не знакомый и страшный голос какого-то зверя (Биан). 4. Страх на море зависит от привычки или непривычки к морю, то есть от знакомства или незнакомства с его характером (Гонч.). 5. Стрелки не поняли, в чем дело, и в недоумении смотрели на мои движения (Арс.). 6. Глядите на меня. Мне это не неприятно (Тург.). 7. На красоту неброскую, некрикливую, небьющую в глаза роскошью форм и буйством красок невольно отзывается наше сердце (О.Авдеева). 8. Вдруг меня не поймут, недооценят (А.Крон). 9. Он привел вовсе неубедительные аргументы. 10. Приезжий был невысок ростом и неказист с виду (Шол.). 11. Пусть струится над твоей избушкой тот вечерний несказанный свет (Ес.). 12. Не один человек писал эту книгу. 13. Недалеко показались огни деревеньки. 14. Берег реки не отлог, а очень крут. 15. Не горазд я петь. 16. В почве недостает питательных веществ. 17. (
Нелающий пес похлебки не получит (Посл.). 18. Неумеющий говорить кулаком пугает (Посл.). 19. Спектакль мы до конца недосмотрели. 20. За окном стояла непроглядная тьма. 21. Неумело приготовлен обед: что-то недожарилось, что-то недоварилось. 22. Не я, не ты виноваты в этом. 23. Недруги моего друга — мои недруги. 24. Неудача, а трудности ждали его в работе. 25. Мы скрылись в шалаше от непогоды. 26. Ребята мечтают о необжитых местах, о неизведанных тайнах. 27. Отец недосмотрел за ребенком. 28. Ты как будто не рад мне? 29. Не достать мне этой редкой книги! 30. Урал — край несметных богатств. 31. Издали слышался шум неугомонного ручья. 32. Никак непотревоженный снег лежит волнистыми сугробами.

Упражнение 7

Переставьте предложения так, чтобы получился связный текст. Раскройте скобки. Сформулируйте основную мысль текста. Согласны ли вы с предложенной формулировкой?

А. К нему нужно подойти вплотную и наклониться.

Б. (Не)словами, а молчанием, добрым взглядом, улыбкой лучше всего раскрывается такой человек.

В. Благоухание ландыша (не)слышишь за сто шагов.

Г. Есть и люди, которых нельзя понять, (не)приблизившись к ним, (не)увидев их в кругу друзей или даже наедине. (По О.Кожуховой)

Благоухание ландыша не слышишь за сто шагов. К нему нужно подойти вплотную и наклониться. Есть и люди, которых нельзя понять, не приблизившись к ним, не увидев их в кругу друзей или даже наедине. (По О. Кожуховой). Не словами, а молчанием, добрым взглядом, улыбкой лучше всего раскрывается такой человек.

Замените активную конструкцию пассивной.

А. 1. Преподаватели и ученые нашего института решают важные научные проблемы.

Важные научные проблемы решаются преподавателями и учёными нашего института.

2. Этот профессор читает лекции два раза в неделю.

Лекции читаются этим профессором два раза в неделю.

3. Молодые инженеры создают проект нового самолета.

Проект нового самолета создаётся молодыми инженерами.

4. Все иностранные студенты в нашем университете изучают русский язык.

Русский язык изучается всеми иностранными студентами нашего университета.

5. Машины будут проверять контрольные работы студентов.

Контрольные работы студентов будут проверяться машинами.

6. Студенты будут исправлять ошибки в диктантах.

Ошибки в диктантах будут исправляться студентами.

Б. 1. Мы уже прочитали рассказы Чехова.

Рассказы Чехова уже были прочитаны нами.

2. На будущей неделе индийские студенты организуют свой интернациональный вечер.

Интернациональный вечер индийских студентов будет организован на будущей неделе.

3. Эти фотографии сделал мой старший брат.

Эти фотографии были сделаны моим старшим братом.

4. Завтра мы решим этот вопрос.

Этот вопрос решиться нами завтра.

5. Нина уже сдала в библиотеку эту книгу.

Это книга была сдана в библиотеку Ниной.

6. Через месяц рабочие закончат строительство этого дома.

Строительство этого дома рабочие закончат через месяц.

1920 թվականի դեկտեմբերի 6 – ին Երևան ժամանեց ՀՍԽՀ ռազմահեղափոխական կոմիտեն և ստանձնեց երկրի իշխանությունը: Հանրապետությունում ձևավորվեցին կենտրոնական գործադիր իշխանության նոր մարմիններ ՝ ժողովրդական կոմիսարիատներ: Իշխանության տեղական գործադիր մարմիններն էին հեղափոխական կոմիտեները (հեղկոմներ), որոնք նշանակովի էին և ժամանակավոր: Պետության կառավարման համակարգում կարևոր դեր էր հատկացվում ներքին գործերի ժողկոմատին և Արտակարգ հանձնաժողովին:

Ռազմական կոմունիզմի քաղաքականություն:

Ծանր էր երկրի սոցիալ – տնտեսական դրությունը: Նոր իշխանությունները երկրում կիրառեցին ռազմական կոմունիզմի քաղաքականություն, սա միջոցառումների համակարգ էր, որում կենտրոնականը պարենամասնատումն էր: Դրա էությունն էր բնակչության արտադրած կամ ունեցած ՝ պետության կողմից «ավելցուկ» համարվող հացահատիկի և այլ մթերքների ու ապրանքների բռնագրավումը: Տեղական հեղկոմները դիմեցին բնակչության, առաջին հերթին ՝ գյուղացիության ունեցվածքի կամայական բռնագրավմանը: Դրանք ուղեկցվում էին անհնազանդների ձերբակալություններով: Նոր իշխանությունները պետականացրին մասնավոր բանկերը, գործարանները, խանութները, հոգևոր հաստատություններին պատկանող կրթամշակութային օջախները, ինչպես նաև երկրի բնական հարստությունները: Ռազմական կոմունիզմի քաղաքականության դրսևորումներ էին Հայաստանի նախորդ կառավարության, խորհրդարանի, ազգային կուսակցությունների անդամների և հայկական բանակի սպաների նկատմամբ գործադրված քաղաքական բնույթի հետապնդումները և բռնությունները: 1920 թվականի դեկտեմբեր և 1921 թվականի հունվար ամիսներին հայկական բանակից հեռացվեց և երկրից աքսորվեց ավելի քան 1000 սպա և զինծառայող: Աքսորվածների թվում էին գեներալներ Թ. Նազարբեկյանը, Մ. Սիլիկյանը, Ա. Բեյ – Մամիկոնյանը և ուրիշներ: ՀՍԽՀ Կարմիր բանակի հրամանատարի պաշտոնից ազատվեց Դրոն: 1921 թվականի հունվարին մի խումբ հայ սպաների հետ նա պարտադրված լքեց Հայաստանի սահմանները: Երկրում կիրառվող քաղաքական կոշտ գծի կողմանկիցներ էին Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտկոմի քարտուղար Գ. Ալիխանյանը, ՀՍԽՀ ժողովրդական կոմիսարներ Ա Նուրիջանյանը (Ավիս), Ի. Դովլաթյանը և այլք: Բռնությունների ծավալումը փորձում էին կանխել մեղմ քաղաքականության կողմնակիցներ Ս. Կասյանը, Հակոմկուսի կենտկոմի անդամներ Ա. Մռավյանը և Ա. Բեկզադյանը: Սակայն հայկական բանակի սպաների աքսորից հետո բռնություններն ավելի սանձարձակ դարձան: 1921 թվականի հունվարի վերջին ձերբակալվեցին ՀՀ նախկին վարչապետեր Հովհաննես Քաջազնունին և Համո Օհանջանյանը, նախկին խորհրդարանի անդամներ Նիկոլ Աղբալյանը և Լևոն Շանթը, զորահրամանատարներ Համազասպ Սրվանձտյանը, Նիկոլայ Ղորղանյանը և այլք: Վերջին երկուսը տասնյակ այլ քաղբանտարկյալների հետ միասին սպանվեցին բանտում:

Փետրվարյան ապստամբությունը.

Հայաստանում իրականացվող բռնությունների դեմ ընդվզեցին ժողովրդական լայն զանգվածները: 1921 թվականի փետրվարի 16 – ին սկսվեց ապստամբություն, որն արագ ընդգրկեց Հայաստանի կենտրոնական շրջանները ՝ Բաշ – Գյառնին (Գառնի), Կոտայքը, Դարալագյազը (Վայոց Ձոր), Բաշ Ապարանը (Ապարան) և այլն: Ապստամբները ՝ ընդհանուր հրամանատար գնդապետ Կուռո (Սուրեն) Թարխանյանի, խմբապետներ Մարտիրոսի, Խնկոյի, Սմբատի և այլոց գլխավորությամբ, փետրվարի 18 – ին մտան մայրաքաղաք Երևան: ՀՍԽՀ պետական և կուսակցական մարմիներն իրենց հավատարիմ կարմիրբանակյան փոքրաթիվ զորամասերի ուղեկցությամբ «Ազատամարդ» ու «Վարդան Զորավար» զրահագնացքների պաշտպանության ներքո նախօրոք լքել էին քաղաքը և հեռացել Ղամարլու (Արտաշատ) – Վեդի – Բասար (Արարատ): Հաղթանակած ապստամբության արդյունքում, որի ընդհանուր ղեկավարությունը ստանձնլ էր Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, Երևանում ստեղծվեց իշխանության նոր մարմին ՝ Հայրենիքի փրկության կոմիտե (ՀՓԿ) ՝ Սիմոն Վրացյանի նախագահությամբ: Կոմիտեի առաջին իսկ հրամաններով ազդարարվեց Հայաստանում խորհրդային իշխանության տապալման և բոլոր բոլշևիկներին ձերբակալելու մասին: Միաժամանակ Երևանի և այլ վայրերի բանտերից ազատվեցին բոլշևիկների կողմից կալանված և խոշտանգված հարյուրավոր մարդիկ: Ապստամբների և խորհրդային զորքերի միջև ռազմական գործողությունների առաջին շրջանն ընթանում էր կողմերի փոփոխակի հաջողություններով: Փետրվարի վերջերին ՝ խորհրդայնացած Վրաստանից կարմիրբանակային հիմնական զորամասերի Հայաստան վերադառնալուց հետո, ապստամբների պարտությունը կանխորոշված էր: 1921 թվականի մարտի 25 – ից 11 – րդ Կարմիր բանակի զորամասերն անցան վճռական հարձակման: Կոտրելով ապստամբների դիմադրությունը ՝ ապրիլի 2 – ին նրանք մտան Երևան: Ավելորդ զոհեր չտալու նպատակով ապստամբները մայրաքաղաքում դիմադրություն ցույց չտվին և ՀՓԿ – ի գլխավորությամբ նահանջեցին դեպի Սյունիք, որտեղ ամրացած էին Գարեգին Նժդեհի զինված ուժերը: Փետրվարյան ապստամբության պարտությունը և երկրում խորհրդային իշխանության վերահաստատումն անխուսափելի էին, քանի որ նրա թիկունքին կանգնած էր Խորհրդային Ռուսաստանը: Ապստամբությունը, սակայն, սթափեցնող ներգործություն ունեցավ խորհրդային իշխանությունների վրա, ստիպեց առավել զգուշորեն գործել: Հայհեղկոմի 1921 թվականի ապրիլի 24 – ի հրամանով ապստամբության բոլոր մասնակիցներին ՝ ներառյալ ղեկավարներին, շնորհվեց համաներում: Վճռական քայլեր ձեռնարկվեցին երկրի սոցիալ – տնտեսական դրությունը բարելավելու ուղղությամբ: Խորհրդային իշխանությունն ամրապնդելու նպատակով 1921 թվականի գարնանը Ռուսաստանի կոմկուսի կենտկոմի որոշմամբ Հայաստան գործուղվեցին փորձառու և հեղինակավոր պետական – կուսակցական գործիչներ ՝ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի և Սարգիս Լուկաշինի (Սրապիոնյան) գլխավորությամբ: Մայիսի 21 – ին Հայհեղկոմը վերակազմավորվեց ՀՍԽՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի: Ա. Մյասինկյանը նշանակցեց Ժողկոմխորհի նախագահ և միաժամանակ ռազմական գործերի ժողկոմ: Ս. Լուկաշինը դարձավ ՀՍԽՀ ժողովրդական տնտեսության խորհրդի (ԺՏԽ) նախագահ և ընտրվեց ՀԿ(բ)Կ կենտկոմի քարտուղար: Հայաստանում կարճատև (շուրջ մեկ տարի) գործունեության ընթացքում Ա. Մյասինկյանին հաջողվեց համախմբել հասարակությանը, նրան մղել խաղաղ աշխատանքի:

• Կարդա Կոմիտասի բանաստեղծությունները, ընտրիր և անգիր սովորիր քեզ հատկապես դուր եկած բանաստեղծություններից մեկը կամ մի քանիսը:

Երկնի կայծեր

Երկնի կայծեր բյուրափառ՝

Հրո հովեն ցիրուցան,

Գիշեր-երկիր հյուրաբար՝

Լուսո ծովեն կաթեցան՝

Աչքին սոսուն,

Մտքին խոսուն։

• Գրիր շարադրություն կոմիտասյան հետևյալ տողերը որպես վերնագիր ընտրելով՝ «Եվ իմ հոգին Հոգուդ ցողով շաղեցավ», «Հով-սեր», «Հոգիս թիթեռ», «Գարուն սեր»: Ցանկության դեպքում վերնագիրը կարող ես դու ընտրել:

Այս ճանապարհն․․․

ՙՙԵրբեք չհանձնվես, միշտ առաջ գնա՚՚ հաճախ եմ լսում այս խոսքերը, բայց ոչ միշտ են նրանք օգնում կամ տեղին լինում, պետք է հասկանալ, որ տարբեր դեպքեր են լինում և ոչ բոլորին են կարող օգնել այս խոսքեր, գուցէ դիմացինդ կիսվելու կարիք ունի փորձիր լսել նրան այլ ոչ թե ասես հետևյալ խոսքերը որոնցից մարդիկ արդեն հոգնել են: Իմ փորձից կարող եմ ասել, եթե ընկերդ, ծանոթդ կամ մեկ այլ մարդ իր համար նոր բան է սկսում փոձիր աջակցել և մոտիվացնել նրան, վստահ եմ, որ դա նրան ավելի շատ կօգնի քան մեկ այլ բան, աշխատիր օգնել նրան հասնել իր նպատակին, ոչ ես չեմ ասում, որ պետք է անել իր փոխարեն ամեն ինչ հետո տալ իր ձեռքը և ասել ՙՙդե վերցրու, շարունակիր՚՚, օգնիր այն հարցում որտեղ նա կդժվարանա կամ օգնություն կխնդրի քեզանից, ուղղություն ցույց տուր: Այն ճանապարհը որը սկսել ես հասցրու ավարտին և երբեք կեսից մի շրջվիր քո նպատակից, գիտեմ դժվար է ինքս եմ այդպես հաճախ արել, ճանապարհից թեքվել ավելի հեշտ է քան այն շարունակել, բայց փորձիր ու երբեք չանձնվես:

1․Որոշի՛ր քառակուսային եռանդամի  ավագ և միջին անդամների գործակիցներն ու ազատ անդամը:

ax² +bx+c

x²+6x+8 

-x² -5x+7

3-2x²-x =-2x²-x+3

7-6x²=-6x² +7

2.Գտի՛ր 3x^2-7x+8  եռանդամի արժեքը,երբ 

x=2 ,      x=-1  ,   x=1/3  ,    x=-2/3  

x=2

3*2²-7*2+8 = 12-14+8 =6

x=-1

3*-1²-7*-1+8 = 3-1-7-1+8=2

x=1/3

3*1/3²-7*1/3+8=1/3 — 7/3+8=6

x=-2/3  

3*-2/3²-7*-2/3+8 = 4/3 +14/3+8 = 14

3.Ներկայացրու՛ քառակուսային եռանդամի տեսքով 

ա․(x+2)²-3=x²+4x+4-3= x²+4x+1

 (2x-1)²+5 = 4x²-4x+1+5=4x²-4x+6

-5(x-2)²+7 =-5(x²-4x+4)+7=-5x²+20x-20+7=-5x²+20x-13

4․Քառակուսային եռանդամից առանձնացրու երկանդամի քառակուսի

x²+4x+7 = (x+2)²+3

x²-6x+1=(x-3)²-8

y²+10y-7= (y+5)²-32

y²-30y+9= (y-15)-216²

-y²-y+5 =-1(y²+y-5) = -y²-y+5 =-1[(y²+y-5)=-1(y+0,5)²-5,25]

0,25+ x=-5

x=-5-0,25

x=-5,25

5.Երկու բնական  թվերի արտադրյալը հավասար է 198-ի։Գտի՛ր այդ թվերը,եթե հայտնի է,որ այդ թվերից մեկը 7-ով մեծ է մյուսից։

x, x+7

x*(x+7)=198 

x²+7x-198=0  

D= 49+792=841

x=(-7+29)/2=11 

x=(-7-29)/2=-18

6․Գտի՛ր երեք հաջորդական թվեր,որոնց քառակուսիների  գումարը հավասար է 590-ի ։

13²+14²+15²=59

Պատ․՝ 13, 14, 15։

1.Ո՞ր  շարքում են  նշված միայն ֆիզիկական մարմիններ.

   ա) գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ
բ) սեղան, գրիչ, տետր, մատանի
   գ) երկաթ, քանոն, ոսկի, թթվածին
  դ) պղինձ, ջուր, արծաթ, ջրածին

2. Քանի՞ նյութ է ներկայացված հետևյալ բառակապակցություններում.   ջրի կաթիլ, պղնձե թաս,  ալյումինե կաթսա,   ռետինե գնդակ,  պղնձե կուժ, սառցե դղյակ,  ոսկե  մատանի.

1)3                        2)  6                            3)  4                                  4) 5

3. Նշվածներից ո՞ր շարքում են գրված միայն օրգանական նյութեր.
     1)  ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ
    2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ
 3)  շաքարավազ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ
    4)  սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ

4. Ինչպիսի՞ ագրեգատային վիճակում կարող է գտնվել սնդիկը.

1. միայն պինդ  վիճակ
2. միայն  գազային վիճակում
3. միայն  հեղուկ  վիճակում
4. բոլոր  երեք  վիճակներում

 5.  Որքա՞ն է ոսկու  ձուլակտորի զանգվածը,  որի ծավալը  2 սմ³ է, իսկ ոսկու խտությունը  19,3 գ/սմ³է.

1) 38,6գ                    2) 9,65գ                   3) 3,86գ                       4) 1,93գ

6. Ո՞ր  շարքում  են գրված միայն բարդ նյութերի բանաձևեր.

    1)   Al, HCl,  Cu, Na₂SO₄                                     

 3)  H₂O, N₂, O₃,  Ni, S₈

   2)   AgBr, H₂, CaCO₃, P₄                                      

4)  NaOH, CO₂, NH₃, CuSO₄

7. Ո՞ր  շարքում են առկա միայն կովալենտային կապերով միացություններ.

     1)  NaCl, HCl, Cl₂,NaHCO₃       

  2)  KBr, HNO₃, CaO, P₄

3)  H₂, NH₃, H₂O, CH₄

4)  N₂, Br₂, CuSO₄, Fe

8. . Հետևյալ նյութերից չորս  սյունակով  առանձնացրեք  օքսիդները, հիմքերը, թթուներն  ու   աղերը, նշեք  յուրաքանչյուրի  անվանումը.    HNO₃,  Na₂O,  Ca(OH)₂, AgNO₃,  BaO,  HCl, CO_2,   Al₂O₃, NaHCO₃, Fe(OH)₂, K₂SiO_3, NaCl, H₂SO₄, MgO, NaOH, H₃PO₄, SO₃, CaCl₂, CuSO₄, Al(OH)₃.

Օքսիդ	Հիմք	Թթու	Աղ
Na2O BaO CO2 Al2O3 MgO SO3	Ca(OH)2 Fe(OH)2 NaOH Al(OH)3	HNO3 HCl H2SO4 H3PO4	AgNO3 NaHCO3 K2SiO3 NaCl CaCl2

9. Ո՞ր  շարքում է  գրված ֆոսֆոր,  թթվածին,  ածխածին, երկաթ և ազոտ քիմիական տարրերի նշանները.

    1)  F, C, P, Si, Na
    2)  O, C, Li, K, Ba
3)  P, O, C, Fe, N
    4)  K, Na, P, Fe, C 

     10. Ո՞ր տարրական մասնիկներից է կազմված ատոմը.
    1)  միայն էլեկտրոններից
    2)  նեյտրոններից  և  էլեկտրոններից
   3)  պրոտոններից, էլեկտրոններից  և  նեյտրոններից
    4)  միայն պրոտոններից

11.  Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերը՝ ածխածին, ջրածին, թթվածին, ազոտ, ֆոսֆոր, ծծումբ, նատրիում, կալիում, կալցիում, մագնեզիում, երկաթ, ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, սիլիցիում, մանգան, պղինձ, ցինկ, արծաթ, ոսկի ….  (նշված տարրերից ընտրեք մեկ մետաղ և մեկ ոչմետաղ)  ըստ  հետևյալ ըստ հետևյալ սխեմայի.

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը -N
բ)  կարգաթիվը, միջուկի  լիցքը՝ Z =7, 7
գ)  ատոմի  բաղադրությունը (պրոտոնների, նեյտրոնների, էլեկտրոնների  թիվը)

7 պրոտոն, 7 էլէկտրոն, միջուկում նեյ. 14-7=7

դ)  պարբերության  համարը-2, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը….

ե)  խմբի  համարը-5, ենթախումբը (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին

Երկրորդական

էներգիական  մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակների

)2)5

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական

մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

ը) ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված`  մետաղակա՞ն, թե՞   ոչ մետաղական…

Ոչ մետաղական

  թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ

առկա  է  այդ   տարրի  ատոմներ……..

N²O³

ժ)  Կատարեք հաշվարկներ ` որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը` m_o (գ),

տարրի  առաջացրած  օքսիդի  հարաբերական  մոլեկուլային  զանգվածը`M_r,

Mr(N)-14

N2O3

N=14

O=16

14×2+14×3=76

Mr=76

տարրերի  զանգվածային   հարաբերությունները, զանգվածային  և մոլային բաժինները օքսիդում:

12. Համապատասխանեցրեք նյութի հատկությունները և անվանումը.   

Հատկությունները	Անվանումը
ա) բնորոշ  հոտով   թափանցիկ  հեղուկ     բ) ջրում  լավ  լուծվող  պինդ  նյութ     գ) մետաղական  փայլով  պինդ  գունավոր  նյութ     դ) ջրում  քիչ  լուծվող  անհոտ, անհամ  գազ	1) կավիճ   2) սախարոզ   3) քացախաթթու   4) թթվածին   5)  քլոր   6)  յոդ

ա)-3

բ)-2

գ)-1

դ)-4

1.ԼԵՌՆԱԿԱԶՄԱԿԱՆ Ո՞Ր ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐՆ ԵՆ ՁԵՒԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼԵՌՆԱՇԽԱՐՀԻ ՄԱԿԵՐԵՒԵՈՒՅԹ

Հայկական լեռնաշխարհը ձևավորվել է մոտ 25−30 մլն տարի առաջ` այդտեղ ընթացող ալպյան լեռնակազմական գործընթացների շնորհիվ։ Ծովն աստիճանաբար նահանջել է, և բարձրացող գեոսինկլինալը վերածվել է լեռնային երկրի, երկրաբանական շերտերը խախտվել են՝ գոյաց­նելով ծալքաբեկորային լեռներ։ Այդ ամենն ուղեկցվել է ուժեղ հրաբխային ժայթ­քումներով։Լեռնակազմական երևույթները Հայկական լեռնաշխարհում դեռևս շարու­նակվում են։ Դրա վկայությունն են Նեմրութ (Սարակն) և Թոնդրակ գործող հրաբուխները և հաճախակի կրկնվող երկրաշարժերը։

2. Ի՞նչ լեռնագրական միավորների է բաժանվում Հայկական լեռնաշխարհը: Ի՞նչ գործոններով է այն պայմանավորված:

Հայկական բարձրավանդակը (Միջնաշխարհ) պայմանականորեն կարելի է բաժանել լեռնագրական երեք միավորի.

ա) Ներքին Տավրոսի լեռնա­յին համակարգ
բ) Հայկական հրաբխային բարձրավանդակ
գ) միջլեռնային գոգավորու­թյուններ

Ներքին Տավրոսի լեռնային համակարգը զուգահեռականի ուղղությամբ ձգվում է Միջնաշխարհի կենտրոնական մասով։ Այստեղ առանձնանում է Հայկական Պար լեռնաշղթան, որը ձգվում է Մեծ Մասիսից դեպի արևմուտք։Մասիսները Հայկական Պարի մաս չեն կազմում, այլ առանձին հանգած հրաբուխներ են: Ներքին Տավրոսի համակարգին են պատկանում նաև Այծպտկունքի և Մնձուրի լեռնաշղթաները:

3. Թվարկե՛ք և քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք Հայկական լեռնաշխարհի եզրային լեռնային համակարգերը:

Հայկական լեռնաշխարհի եզրային բարձրադիր ծալքաբեկորային լեռնաշղթաները աղեղնաձև համակարգեր են՝ Արևելյան Պոնտոս, Հայկական (Արևելյան) Տավրոս, Կորդվաց լեռներ, Մերձարաքսյան լեռնաշղթաներ, Փոքր Կովկաս, որոնք ներառնում են Կենտրոնական հրաբխային, Վասպուրականի և Ուզուն Ցայլայի (Փոքր Հայք) կառուցվածքային – տեղատարումային բարձրավանդակները։

4. Ի՞նչ մասերից է կազմված Հայկական հրաբխային բարձրավանդակը: Մակերևույթի ի՞նչ ձևեր են բնորոշ Հայկական հրաբխային բարձրավանդակին:

Բարձրվանադակը կազմված է նեոգեն-անթրոպոգեն լավաներից, 500-1500 մ հաստության լավային ծածկույթից, որի հիմքում ծալաբեկորավոր լեռնազանգվածների մակեևույթներն են:

5. Թվարկե՛ք եւ քարտեզի վրա ցո՛ւյց տվեք Արաքսի, Արևմտյան Եփրատի եւ Արածանու ավազաններում գտնվող միջլեռնային գոգավորությունները:

Արաքսի ավազանում հայտնի են Բասենի և Միջինարաքսյան գոգավորու­թյունները։ Բասենի գոգավորության հատակը՝ Բասենի դաշտը, տարածվում է Արաքսի վերին հոսանքի ավազանում՝ 1700−1900 մ բարձրությունների վրա։ Միջինարաքսյան գոգավորության տարածքում առանձնացնում են  Արարատյան  և  Նախիջևանի  դաշտերը: 

Արևմտյան Եփրատի ավազանում առանձնանում են Կարնո և Երզնկայի դաշտերը։ Կարնո դաշտը տարածվում է Արևմտյան Եփրատի ակունքներում՝ 1800−2000 մ բարձրության վրա։ Դաշտի հատակը հարթ է, տեղ-տեղ՝ ճահ­ճոտ։ Այստեղ շատ են հանքային աղբյուրները։ Երզնկայի դաշտը տարածվում է Արևմտյան Եփրատի միջին հոսանքում՝ 1200−1400 մ բարձրության վրա։ Այն Հայկական լեռնաշխարհի սեյսմիկ ակտիվ շրջաններից է։ 

Արևելյան Եփրատի (Արածանու) ավազանի միջլեռնային գոգավորություններից նշանավոր են Ալաշկերտի, Մշո, Խարբերդի դաշտերը։ Ալաշկերտի դաշտն ամենաբարձրն է. գտնվում Է 1700−1900 մ բարձրության վրա։ Հոսքն ի վար նրան հաջորդում է Մանազկերտի դաշտը: Մշո դաշտը ձուլվում է Սասնա լեռների հյուսիսահայաց լանջերին։ Այն ծածկված է բարեբեր հողերով, դաշտի կենտրոնով հոսում է Մեղրագետը։ Մշո դաշտից արևմուտք՝ Արածանու ստորին հոսանքում, որտեղ միախառնվում են Արևմտյան և Արևելյան Եփրատի ջրերը, տարածվում է Խարբերդի դաշտը։ Դաշտի մեծ մասն այժմ զբաղեցնում է Քեբանի խոշոր ջրամբարը։

6. Ինչո՞վ է պայմանավորված Հայկական լեռնաշխարհի մետաղական և ոչ մետաղական օգտակար հանածոների հարուստ հանքավայրերի առկայությունը:

Հայկական  լեռնաշխարհը   պղնձի,   բրոնզի,  երկաթի   ձուլման    հնագույն   շրջաններից   է:   Լեռնաշխարհը հարուստ է մետաղային հանքավայրերով, ինչը կապված է երկրի ընդերքում  մագմայի  առաջացրած  ներժայթուկների  հետ:  Ուշագրավ  է  այն  հանգամանքը, որ մետաղների  հարուստ հանքավայրերը լեռնաշխարհի եզրային մասերում   են՝   Արևելապոնտական,   Փոքր   Կովկասի,   Հայկական   Տավրոսի   լեռներում:  Այստեղ  ներժայթուկները  վերին ապարաշերտերի  քայքայման  տեղատարման  պատճառով  մերկացել  են  կամ  գտնվում են  ոչ մե ծ  խորության  տակ՝  խոր  գետահովիտներում,  որտեղ  գետերը  կտրել  են  լեռների  կուրծքը  և  հասել ներժայթուկներին: Երկաթի  հանքավայրերից  նշանավոր  են  Փոքր  Կովկասի  հյուսիս – արևելյան լանջին գտնվող Դաշքեսանինը, ինչպես նաև Աղձնիքում, Արդվինի շրջանում  եւ  Տուրուբերանում հայտնաբերված հանքավայրերը և այլն: Պղնձի խոշոր հանքավայրերից մեկը գտնվում է Արևելյան Տավրոսի լեռներում, Արկնի  բերդաքաղաքի  շրջանում:  Պղնձի և նրան ղեկից  բազմամետաղների  (ոսկի, արծաթ, կապար, ցինկ) հանքավայրեր են գտնվում Բաբերդի շրջանում,  դեպի  Սև  ծով  տանող  ճանապարհի  մերձակայքում և Ճորոխի  ավազանում  (Սպերի շրջան): Բազմամետաղների և պղնձի հարուստ պաշարներով նշանավոր են նաև Փոքր Կովկասի և Հայկական (Ղարադաղի) լեռները: Հայկական  լեռնաշխարհի  տարածքի  մոտ  1/3  մասը  ծածկող  հրաբխային  լավաները առաջացրել են շինանյութերի  (տուֆ, պեմզա, պեռլիտ եւ այլն) հարուստ  հանքավայրեր: Հայկական լեռնաշխարհի բազալտի պաշարները այնքան շատ են,  որ  գործնականում  դրանք  չսպառվող  են  համարվում:  Մեր  լեռնաշխարհի  հարստություններից   է   տուֆը:   Տուֆի   խոշոր   հանքավայրերը   գտնվում   են  Արագածի և Սիփանի  լեռնազանգվածներում,   Շիրակում  և  Մերձերևանյան  շրջանում: Հայկական   լեռնաշխարհը   հարուստ   է   նաև գրանիտի և մարմարի պաշարներով, որոնցից գեղեցիկ շինություններ են կառուցվել: Շուրջ 4000 տարի առաջ Հայկական լեռնաշխարհում ոսկի են արդյունահանել,  ինչի վկայությունը Սևանի ափին գտնվող Լճաշեն հնավայրում  հայտնաբերված  ոսկերչական   իրերն   են:   Ոսկու և արծաթի հարուստ   պաշարներ   կան   Ագիրոկաստրոնում  (այժմ՝  Գյումուշհանե),  Վանա  լճի  հարավում,   Հայկական  Տավրոսի լեռներում և այլն: Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է հանքային բուժիչ ջրերի աղբյուրներով:  Թոնդրակի հյուսիսային  – արեւելյան մասում գտվող տաք աղբյուրներում,  որոնց  կոչում  են  Վարշակի  ջերմուկներ,  մի    շարք  ճանապարհորդների  վկայությամբ,  առանց  կրակի  տեղացիները  ոչխար  էին  եփում:  Հանքային  աղբյուրների  շատ  ելքեր կան Տիգրիսի Վերին հոսանքներում, Ծովք լճի մոտ: Նշանավոր հանքային աղբյուրներ  են  Արզնին,  Հանքավանը,  Ջերմուկը,   Վայկունիքի   ջերմուկները  (Ջերմաջուր): Լեռնաշխարհի տարածքում կան նավթի, գորշ ածխի, կավի եւ նստվածքային ծագման այլ հանքային հարստություններ:  Ածուխը  առաջներում չի օգտագործվել: Ոչ հարուստ հանքավայրեր կան Բաբերդում, Կարինից հյուսիս և արևելք ընկած շրջանում  եւ  Օլթի  գետի  ավազանում:  Լեռնաշխարհում  նավթաբեր  շրջանները  չափազանց  քիչ  են:  Նավթի  փոքր  պաշարներով  առանձնանում  են  Արածանիի  ավազանը, Վանա լճի եւ Տիգրիսի վերի հոսանքի շրջանները:

7. Ուրվագծային քարտեզի վրա նշե՛ ք օգտակար հանածոների նշանավոր հանքավայրերը:

1․Որոշի՛ր քառակուսային եռանդամի  ավագ և միջին անդամների գործակիցներն ու ազատ անդամը:

ax² +bx+c

x²+6x+8 

-x² -5x+7

3-2x²-x =-2x²-x+3

7-6x²=-6x² +7

2.Գտի՛ր 3x^2-7x+8  եռանդամի արժեքը,երբ 

x=2 ,      x=-1  ,   x=1/3  ,    x=-2/3  

x=2

3*2²-7*2+8 = 12-14+8 =6

x=-1

3*-1²-7*-1+8 = 3-1-7-1+8=2

x=1/3

3*1/3²-7*1/3+8=1/3 — 7/3+8=6

x=-2/3  

3*-2/3²-7*-2/3+8 = 4/3 +14/3+8 = 14

3.Ներկայացրու՛ քառակուսային եռանդամի տեսքով 

ա․(x+2)²-3=x²+4x+4-3= x²+4x+1

 (2x-1)²+5 = 4x²-4x+1+5=4x²-4x+6

-5(x-2)²+7 =-5(x²-4x+4)+7=-5x²+20x-20+7=-5x²+20x-13

4․Քառակուսային եռանդամից առանձնացրու երկանդամի քառակուսի

x²+4x+7 = (x+2)²+3

x²-6x+1=(x-3)²-8

y²+10y-7= (y+5)²-32

y²-30y+9= (y-15)-216²

-y²-y+5 =-1(y²+y-5) = -y²-y+5 =-1[(y²+y-5)=-1(y+0,5)²-5,25]

0,25+ x=-5

x=-5-0,25

x=-5,25

5.Երկու բնական  թվերի արտադրյալը հավասար է 198-ի։Գտի՛ր այդ թվերը,եթե հայտնի է,որ այդ թվերից մեկը 7-ով մեծ է մյուսից։

x, x+7

x*(x+7)=198 

x²+7x-198=0  

D= 49+792=841

x=(-7+29)/2=11 

x=(-7-29)/2=-18

6․Գտի՛ր երեք հաջորդական թվեր,որոնց քառակուսիների  գումարը հավասար է 590-ի ։

13²+14²+15²=59

Պատ․՝ 13, 14, 15։

21. Թիվցույցտվողբառերըգտի՛ր: Դրանցհետառարկաևգործողությունցույցտվողբառերը (գոյականներնուբայերր) ի՞նչթվով (եզակի՞, թե՞հոգնակի) ենգործածվում: Գտածոնյոթանասունմիլիոն տարվա հնություն ուներ: Միայն տասը ամիս հետո տուփըկարելի է բացել: Փոքրիկ հովիվըերեսուն—երեսունհինգ գառէր պահում: Մի օր երեքըգայլի բաժին դարձավ: Հիսուներկուշենքիցտասներեքըկառուցվելէ: Տասներկուօր մնացքարանձավում, մինչև որ քարանձավի մուտքը բացվեց: Բացատում ընկույզիչորսծառ կա: Միայն մի քաղաքում՝ Բոմբեյում մարդիկ յոթանասունլեզվով ու բարբառով են խոսում:

22. Փորձի՛րպատասխանել, թե՝ ա) ով ե՛րբ կարող է ասել՝ «ես». Մարդ կարող է ասել <ես>, երբ խոսում է իր անունից: բ) ով ո՛ւմ է ասում՝ «դու». գ) ո՛ւմ մասին են ասում՝ «նա»: Երբ խոսում ենք երրորդ դեմքի մասին

23. Նախադասություններըհամապատասխանաբարտեղադրի՛րտեքստում: Տրվածևստացվածտեքստերըհամեմատի՛ր: Մի վարժապետ իրեն մեծարելու հատուկ ծեսեր էր մշակել սաների համար: Օրինակ՝ երբ փռշտում էր, երեխաները ոտքի էին ելնում ու, ամեն վանկի վրա ծափ զարկելով, միաբերան վանկարկում. — Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ… Մի անգամ այս վարժապետը պարանը փաթաթեց մեջքին ու իջավ ջրհորը, որ ծարավ երեխաների համար ջուր հանի: Պարանն էլ երեխաներն էին բռնել: Հանկարծ նա փռշտաց: Երեխաները տեղնուտեղը բաց թողեցին պարանն ու միաբերան վանկարկեցին. -Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ… Վարժապետը չհասցրեց շնորհակալություն հայտնել: Ժամանակինմիվարժապետկար: Վարժապետըշատէրսիրում, որմարդիկիրենմեծարեն: Մի վարժապետ իրեն մեծարելու հատուկ ծեսեր էր մշակել սաների համար: Օրինակ՝ երբ փռշտում էր, երեխաները ոտքի էին ելնում ու, ամեն վանկի վրա ծափ զարկելով, միաբերան վանկարկում. — Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ… Վարժապետըերեխաներինքաղաքիցդուրսէրտարել: Միխարխուլջրհորգտան: Մի անգամ այս վարժապետը պարանը փաթաթեց մեջքին ու իջավ ջրհորը, որ ծարավ երեխաների համար ջուր հանի:Պարանիծայրնասատիճանաբարբացէինթողնում: Շուտովջրհորիսառնօդնուպատերիթացությունըվարժապետիքիթըմտան: Պարանն էլ երեխաներն էին բռնել: Հանկարծ նա փռշտաց: Երեխաները տեղնուտեղը բաց թողեցին պարանն ու միաբերան վանկարկեցին. -Ա-ռող-ջու-թյուն, վար-ժա-պե՜տ… Վարժապետը չհասցրեց շնորհակալություն հայտնել:

24. Ձերբակիմասինպատմի՛ր (մանրամասննկարագրի՛ր. վերաբերմունքարտահայտի՛ր) ևպատմությունդվերնագրի՛ր: Մենք ապրում են սեփական տնում: Մերը բակ չէ, այլ փողոց, եթե անկեղծանամ մեր փողոցում շատ երեխաներ չկան: Կան լավ և բարի երեխաներ:

25. Կետերիփոխարենպահանջվածձևովգրի՛րփակագծումդրվածբառերնուբառակապակցությունները:   Երգելուցձայնը գլուխն էր գցում: (երգել – ե՛րբ)   Ձիու սիրտը պայթել էր քուռակի համար …: (վախենալ – ինչի՞ց) Թեյը տանելուցթափեց: (տանել — ե՞րբ) Կենսախինդ մարդիկ վախենում ենլուրջ, տխուրկամծանրերևալուց: (լուրջ, տխուր կամ ծանր երևալ – ինչի՞ց) Ու Մոսկվա գնալուցառաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ – ինչի՞ց) Մեղր լցնելուցմի կաթիլ գետին թափնց: (լցնել — ե՞րբ)

Նուկլեինաթթուները պոլիմերներ են, որոնց մոնոմերները կոչվում են նուկլեոիդներ: Այս նյութերն առաջին բջջի կորիզում հայտնաբերել է շվեցարացի կենսաքիմիկոս Ֆ. Միշերը 19-րդ դարում, դրանով է պայմանավորված նրանց ավանումը՞ Իսկ հետագայում նուկլեինաթթուներ գտնվել են նաև բջջի այլ օրգանոիդներում և մասերում:

ԴՆԹի-ի մոլեկուլն իրենից ներկայացնում է երկու՝ մեկը մյուսի շուրջ ոլորված թելեր՝ շղթաներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պոլիմեր է, որի մոնոմերներն են նուկելոդիները: Նուկլեոտիդը միացությունը է՝ կազմված է երեք նյութերից՝ ազոտական որոշակի տեսակի հիմքից, ածխաջրից և ֆոսֆորական թթվից: ԴՆԹ-ի մոլեկուլում տարերում են 4 տեսակ նուկլեոտիդներ, որոնցում ածխաջուրը և ֆոսֆորական թթուն միանման են, և դրանք իրարից տարբերվում են միայն ազոտական հիմքով: Նուկլեինաթթուների հիմնական ֆունկցիան սպիտակուցների կառուցվածքի մասին տեղեկատվության պահպանումն է, հաջորդ սերունդներին փոխանցումը, ինչպես նաև սպիտակուցի սինթեզի իրականացումը:

ԴՆԹ.

ԴՆԹ. Բոլոր կենդանի օրգանիզմների և որոշ վիրուսների զարգացման և կենսագործունեության գենետիկական հրահանգները պարունակող նուկլեինաթթու։ Վերջինները, սպիտակուցներն ու ածխաջրերը կյանքի համար անհրաժեշտ երեք կարևորագույն մակրոմոլեկուլներն են։ ԴՆԹ-ի մոլեկուլները սովորաբար կրկնակի պարույրներ են՝ կազմված երկու երկար կենսապոլիմերներից, որոնք էլ իրենց հերթին կազմված են նուկլեոտիդներից։ Յուրաքանչյուր նուկլեոտիդ կազմված է ազոտային հիմքից, ածխաջրից և ֆոսֆորական թթվի մնացորդներից։ ԴՆԹ-ի մոլեկուլների հիմնական դերը տեղեկատվության երկարատև պահպանումն է։ ԴՆԹ-ի այն հատվածները, որոնք ծածկագրում են սպիտակուցներ, կոչվում են գեներ, իսկ ԴՆԹ-ի չծածկագրող հատվածներն ունեն կառուցվածքային նշանակություն կամ մասնակցում են ծածկագրող հատվածների ակտիվության կարգավորմանը։ ԴՆԹ-ի երկու շղթաներն ընթանում են միմյանց հակառակ ուղղությամբ, որի պատճառով համարվում են հակազուգահեռ դասավորված։ ԴՆԹ-ի որևէ ծայրում շղթաներից մեկի 3 ծայրն է, մյուսի՝ 5′ ծայրը։ Դեզօքսիռիբոզին միանում է 4 տեսակի ազոտային հիմքերից որևէ մեկը: Հենց այս 4 ազոտային հիմքերի հաջորդականությունն էլ ապահովում է ինֆորմացիայի գաղտնագրումը։ Ինֆորմացիան պահպանվում է գենետիկական ծածկագրի միջոցով, իսկ ծածկագիրը հետագայում փոխակերպվում է ամինաթթուների հաջորդականության։ ԴՆԹ-ի շղթաներից մեկի հիման վրա միաշղթա նուկլեինաթթվի՝ ՌՆԹ-ի սինթեզի պրոցեսն անվանվում է տրանսկրիպցիա, իսկ ի-ՌՆԹ-ի կաղապարի վրա ամինաթթուների հաջորդականության սինթեզը՝ տրանսլյացիա։ Բջիջների ներսում ԴՆԹ-ն փաթեթավորվում է քրոմոսոմների մեջ։ Բջջի բաժանման ժամանակ քրոմոսոմները կրկնապատկվում են ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի ժամանակ։ Էուկարիոտ օրգանիզմների մոտ ԴՆԹ-ի հիմնական մասը պահպանվում է կորիզում, իսկ որոշ մասը՝ օրգանոիդներում: Պրոկարիոտների մոտ ԴՆԹ-ն պահպանվում է միայն ցիտոպլազմայում։ Քրոմոսոմներում ԴՆԹ-ի փաթեթավորմանը մասնակցում են հիստոնային սպիտակուցները։

ՌՆԹ.

ՌՆԹ. Բոլոր կենդանի օրգանիզմներում պարունակվող երեք հիմնական մակրոմոլեկուլներից մեկը: Այնպես ինչպես ԴՆԹ-ն, ՌՆԹ-ն նույնպես կազմված է նուկլեոտիդների շղթայից։ Յուրաքանչյուր նուկլեոտիդ կազմված է ազոտային հիմքից, միաշաքարից և ֆոսֆատային խմբից։ Նուկլեոտիդների հաջորդականության շնորհիվ ՌՆԹ-ն կարողանում է կոդավորել գենետիկական ինֆորմացիան։ Բոլորը բջջային օրգանիզմները օգրագործում են մՌՆԹ-ն սպիտակուցների սինթեզը ծրագրավորելու համար։ Բջջային ՌՆԹ առաջանում է տրանսկրիպցիայի արդյունքում, որը ԴՆԹ-ի կաղապարի հիման վրա իրականացվող ՌՆԹ-ի ֆերմենտատիվ սինթեզն է։ Այս գործընթացն իրականանում է հատուկ ֆերմենտների ՌՆԹ-պոլիմերաների միջոցով։ Տրանսկրիպցիայի արդյունքում առաջացած ՌՆԹ-ները հետագայում մասնակցում են սպիտակուցի կենսասինթեզին, որն իրականացնում են ռիբոսոմները։ Տրանսկրիպցիայից հետո մյուս ՌՆԹ-ները ենթարկվում են քիմիական ձևափոխությունների և կախված ՌՆԹ-ի տեսակից առաջացնում երկրորդային և երրորդային կառուցվածքներ։ Միաշղթա ՌՆԹ-ները բնութագրվում են տարածական կառուցվածքներով, որտեղ շղթայի նույն նուկլեոտիդային հաջորդականությունները կապված են միմյանց հետ։ Որոշ բարձրակառուցվածքային ՌՆԹ-ներ, ինչպիսին օրինակ փ-ՌՆԹ-ներն են, մասնակցում են սպիտակուցի կենսասինթեզին, ծառայում են կոդոնների ճանաչմանը և համապատասխան ամինաթթվի տեղափոխմանը սպիտակուցի սինթեզի վայր, իսկ ռՌՆԹ-ները կազմում են ռիբոսոմի հիմնական կառուցվածքային միավորը։ ՌՆԹ-ի ֆունկցիաները չեն սահմանափակվում միայն տրանսլյացիայում ունեցած նրանց դերով։ Կարճ կորիզային ՌՆԹ-ներն օրինակ մասնակցում են էուկարիոտների իՌՆԹ-ների սփլայսինգին։ ՌՆԹ-ները մտնում են նաև որոշ ֆերմենտների կազմի մեջ, որոշ ՌՆԹ-ների մոտ նկատվել է սեփական ֆերմենտատիվ ակտիվություն։ Մի շարք վիրուսների գենոմը կազմված է ՌՆԹ-ից, որը նրանց մոտ ունի այն նշանակությունը, ինչ բարձրակարգ օրգանիզմների մոտ ԴՆԹ-ն։ ՌՆԹ-ի ֆունկցիայի այսպիսի բազմազանության պատճառով, ենթադրվում է, որ նախաբջջային առաջին կրկնապատկման ունակ մոլեկուլները եղել են ՌՆԹ-ները: